Made by Human: inefficiënt, menselijk werk met waarde

Ik moet iets bekennen. AI kan veel dingen véél beter dan wij, mensen, en soms voel ik me daardoor minderwaardig. Wat ben ik toch traag en inefficient vergeleken met een machine, denk ik weleens, als het bijvoorbeeld aankomt op het vertalen van teksten. Zit er eigenlijk nog wel waarde in het mens-zijn? In deze column probeer ik het menselijke te herwaarderen in een wereld vol slimme algoritmes – en stel ik een Made by Human-certificaat voor. Voor het geval dat het zover komt dat AI straks daadwerkelijk de wereld overneemt. 

In de creatieve sector schrijft het artikelen, maakt het kunst en ontwerpt het logo’s. In de financiële wereld voorspelt het resultaten die mensen maanden zouden kosten. In de medische wereld stelt het diagnoses met een nauwkeurigheid die een dokter niet kan evenaren. Waar is AI tegenwoordig niét?

Angst voor AI

AI heeft zeker nog beperkingen. Het is nog niet zo’n geoliede machine als het ooit waarschijnlijk gaat worden. Toch vrezen sommigen nu al dat ze straks volledig overbodig zijn. Wie kan concurreren met iets dat sneller en goedkoper werkt? Mensen zijn verre van efficiënt. We hebben last van overprikkeling, luiheid, winterdipjes, concentratieproblemen, hyperactiviteit en verkoudheden.

Waarde in het mens-zijn

Zit daar eigenlijk nog waarde in, dat mens-zijn? Ik moest er zelf ook even over nadenken. Maar: ik suggereer nu van wel. Menselijk werk heeft een eigen kracht. Er is iets wat AI niet kan kopiëren: het denkproces, de intentie, de imperfectie. Neem een schilderij. Het mengen van verf, de imperfecte penseelstreken, het dagenlange proces – het heeft weinig weg van een geoliede machine. Maar daar ligt juist de kracht. We herkennen onszelf in die inefficiënte manier van werken en daardoor hebben we er een emotionele band mee. Het heeft juist waarde.

Dat zien we nu ook al. Een schilderij van een kunstenaar koop je liever dan een massadruk van hetzelfde werk, die in een seconde bij IKEA wordt geproduceerd. Hetzelfde geldt voor handgemaakte meubels of een met de hand geschreven brief.

Made by Human-certificaat

Die inefficiënte menselijkheid verdient erkenning. Wat als we een “Made by Human”-certificaat zouden introduceren voor alles wat écht door mensen is gemaakt? Een kwaliteitslabel dat laat zien dat er tijd, liefde en vakmanschap in zit.

Controlepolitie

Natuurlijk moet dat gecontroleerd worden. Een onafhankelijke instantie zou steekproefsgewijs producten en diensten moeten checken – een soort controlepolitie. En nee - AI mag niet aan die werkzaamheden te pas komen.

Scenario’s zijn eindeloos

De scenario’s waarin zo’n merkje waardevol kan zijn, zijn eindeloos. In de culinaire sector bijvoorbeeld: een ambachtelijke kaas of brood met de stempel “Made by Human” krijgt een premiumstatus tegenover fabrieksproducten. In mode en design: een handgemaakt kledingstuk of een uniek ontwerp krijgt een verhaal dat AI-kleding niet kan bieden. Zelfs in softwareontwikkeling kan een stukje code dat door een ontwikkelaar is geschreven een speciaal merkje krijgen dat duidelijk maakt dat er een mens achter het creatieve proces zit – en dat kan in bepaalde niches meer vertrouwen scheppen bij klanten.

Stof tot nadenken

Een kleine stempel, maar een krachtig signaal: sommige dingen smaken en voelen simpelweg beter als er een inefficiënt menselijk proces achter schuilt. Misschien is het goed om eens na te denken over de invoering van zo’n certificaat, voor het geval dat de wereld straks echt voor 99% AI-made is.