Langetermijn-energieopslag voor Nederlands energiesysteem

Het RenewaFLEXNL-consortium start een driejarig project, waarin 17 partners uit de energieketen samenwerken om langetermijn-energieopslag te integreren in het Nederlandse energiesysteem. Het project, dat gecoördineerd wordt door TNO, wil bijdragen aan oplossingen voor netcongestie, prijsvolatiliteit en de groeiende mismatch tussen vraag en aanbod van duurzame energie.

Technologieën voor langdurige energieopslag maken het mogelijk om hernieuwbare energie 8 tot 100 uur op te slaan en flexibel in te zetten. Dit helpt het afschakelen van duurzame energie-opwek te voorkomen en bevordert een stabielere energievoorziening. Iratxe Gonzalez-Aparicio, Programmamanager System Transformation bij TNO: "RenewaFLEXNL richt zich op een van de meest urgente uitdagingen van de Nederlandse energietransitie: hoe we grote hoeveelheden hernieuwbare energie veilig en betaalbaar kunnen integreren in een al overbelast systeem. Door technologieontwikkeling te combineren met praktijkcases en systeemanalyse, maken we langdurige opslag daadwerkelijk schaalbaar voor Nederland.”

Opslag noodzakelijk

“Langdurige energieopslag wordt steeds belangrijker", zegt Jeroen Neefs, Director Energy Storage NL (ESNL). "We zien nu al dat netcongestie in Nederland steeds langer aanhoudt en dat de leveringszekerheid van energie een probleem begint te worden, waardoor meerdere uren opslag noodzakelijk worden. Het is belangrijk dat we enerzijds LDES (long‑duration energy storage)-technologie blijven ontwikkelen en anderzijds marktprikkels creëren om een goed functionerende LDES-markt tot stand te brengen. ESNL is verheugd partner te zijn om samen aan deze noodzakelijke voorwaarden te werken."

TU Eindhoven zal coördinatiemechanismen en analysetools voor regionale energiesysteemintegratie gebruiken en verder ontwikkelen. “Als TU/e streven we naar een standaard simulatieset gebaseerd op Digital Twins, om systeemintegratiecases zoals in RenewaFLEXNL te analyseren,” zegt Koen Kok, Professor Intelligent Energy Systems aan de Technische Universiteit Eindhoven (TU/e). "Dit project is een belangrijke stap in die richting."

Balans houden

De groeiende hoeveelheid wind- en zonne-energie in ons Nederlandse energiesysteem maakt het steeds moeilijker om vraag en aanbod in balans te houden. Als een van de grootste energiebedrijven van Nederland heeft Vattenfall de verantwoordelijkheid om betaalbare energie te leveren, waar en wanneer dat nodig is. Daarom krijgt opslag een steeds belangrijkere rol bij het waarborgen van de betaalbaarheid en betrouwbaarheid van het energiesysteem.

Drie Nederlandse pilotprojecten

RenewaFLEXNL ontwikkelt drie complementaire oplossingen — elektrochemisch, thermisch en ijzer-lucht — en test deze in de praktijkcases die typische Nederlandse systeemuitdagingen weerspiegelen:

• Rotterdamse Haven: integratie van opslag met offshore wind om groene elektriciteit en warmte te leveren aan energie-intensieve industrie.
• De Kwakel: inzet van warmte en elektriciteit uit energieopslag om kassen minder afhankelijk te maken van gasgestookte WKK.
• Altena: combinatie van hernieuwbare opwekking, energieopslag, laden van elektrische vrachtwagens en warmtevoorziening voor kassen en lokale afnemers.

In de pilots wordt onderzocht hoe langetermijn energieopslag congestie kan reduceren, duurzame energie beter kan benutten en regionale energie-zekerheid kan versterken.

Het consortium onderzoekt drie oplossingen:

• Aquabattery (elektrochemisch) – schaalbare zuur-base flowbatterij op basis van zoutwater.
• ORE Energy (ijzer-lucht) – meerdaagse opslag via omkeerbare oxidatie van ijzer, geschikt voor netstabiliteit en kosten-efficiënte flexibiliteit.
• BB1 Project (thermisch & elektrisch hybride) – warmtepompen, watergebaseerde warmteopslag en natrium-ion batterijen met slimme aansturing.

Consortium

Het project wordt uitgevoerd door een breed samenwerkingsverband met onder andere: TNO (coördinator), TU/e, DNV, Vattenfall, Vopak, Nobian, Stedin, Aquabattery, ORE Energy, BB1 Project, HilverdaFlorist, Butterfly Orchid, Emmett Green, EFS, Ecomatters, New Ground Law en Energy Storage NL. Klankbordpartners en stakeholders zijn onder meer TenneT, Alliander, Enexis, het Havenbedrijf Rotterdam, Glastuinbouw Nederland en vertegenwoordigers uit de industrie en transport.