Kanker bestrijden met licht: Utrecht krijgt €4,5M boost

Kankercellen die uitschakelen zodra ze door licht worden geraakt: het klinkt als sciencefiction, maar het gaat nu echt bij patiënten getest worden. KWF Kankerbestrijding investeert ruim €4,5 miljoen in de eerste klinische studie naar de behandeling, ontwikkeld door de Universiteit Utrecht en biotechbedrijf Lumox.

De therapie combineert twee vormen van precisie. Kleine doelgerichte eiwitten, zogeheten nanobodies — oorspronkelijk ontdekt in het bloed van lama's — brengen een lichtgevoelig medicijn rechtstreeks naar de tumor. Pas wanneer artsen het tumorgebied kort belichten met onschadelijk rood licht, wordt het medicijn actief. Zo werkt de behandeling alleen waar dat nodig is, en blijft gezond weefsel zoveel mogelijk gespaard.

Gerichte kankerbehandeling

De studie start in het UMC Utrecht bij patiënten met hoofd-halskanker. Voor veel van deze patiënten is een operatie de belangrijkste behandeloptie, maar die kan grote gevolgen hebben voor spreken, slikken, eten en uiterlijk. "Als chirurg zie ik dagelijks hoeveel impact onze behandelingen kunnen hebben op het leven van patiënten," zegt prof. dr. Remco de Bree, hoofd-halschirurg in het UMC Utrecht en leider van de studie. "Er is grote behoefte aan behandelingen die minder belastend zijn en tegelijk zeer effectief."

Het idee achter de therapie is simpel maar krachtig, legt Lumox-CEO dr. Sebas Pronk uit: "De nanobody brengt het medicijn naar de tumor, en het licht bepaalt vervolgens precies waar het wordt geactiveerd. Dat geeft ons controle over waar de behandeling werkt." Doordat nanobodies veel kleiner zijn dan klassieke antilichamen, dringen ze bovendien dieper door in de tumor en verdwijnen ze sneller weer uit het lichaam.

Een nieuw zorgpad om kanker gericht te behandelen

De technologie bouwt voort op meer dan tien jaar onderzoek aan de Universiteit Utrecht, in de onderzoeksgroep van dr. Sabrina Oliveira. Om dat werk van het lab naar de kliniek te brengen, richtten onderzoekers dr. Irati Beltrán Hernández en dr. Sebas Pronk het biotechbedrijf Lumox op. "Ons doel is om kanker zo gericht mogelijk te behandelen," zegt Beltrán Hernández, die als Chief Scientific Officer de wetenschappelijke basis voor de technologie legde. "We beginnen bij hoofd-halskanker, maar zien potentie om dit uiteindelijk ook bij andere soorten kanker in te zetten."

De klinische studie richt zich in eerste instantie op patiënten met tumoren in het hoofd-halsgebied, waaronder de mondholte. In deze fase I/IIa-studie onderzoeken de wetenschappers de veiligheid, toepasbaarheid en optimale dosering van de behandeling. Bij succes kan de technologie de weg vrijmaken voor een nieuwe generatie precisietherapieën tegen kanker.