Kabinet wijst Amerikaanse MATCH Act over ASML-export af
Het kabinet verzet zich tegen strengere Amerikaanse exportregels voor chips en wijst op soevereiniteit en economische risico’s voor ASML.
Published on November 18, 2026

© Bart van Overbeeke
Team IO+ selecteert en brengt de belangrijkste nieuwsverhalen over innovatie en technologie, zorgvuldig samengesteld door onze redactie.
De Nederlandse regering heeft de Amerikaanse MATCH Act formeel afgewezen, meldt POLITICO. Het wetsvoorstel, dat in de VS steun heeft van beide partijen, moet de exportcontroles op halfgeleiders aanscherpen en richt zich op de Nederlandse chipmachinefabrikant ASML. Volgens Nederland schendt de extraterritoriale werking van de wet de nationale soevereiniteit en bedreigt ze de economische banden met China, waar ASML bijna een derde van zijn omzet behaalt. Het conflict onderstreept de groeiende transatlantische spanningen over technologiebeleid en de wereldwijde toeleveringsketen voor halfgeleiders.
Het wetsvoorstel werd in april 2026 ingediend. Het eist dat bondgenoten als Nederland en Japan hun beperkingen op de DUV-lithografiemachines (deep ultraviolet) van ASML binnen 150 dagen in lijn brengen met de Amerikaanse normen. Doen ze dat niet, dan gaan de VS de regels eenzijdig handhaven.
Volgens het ministerie van Buitenlandse Zaken zijn de extraterritoriale bepalingen van de MATCH Act “onaanvaardbaar”. Het ministerie benadrukt dat besluiten over exportcontroles een nationale bevoegdheid moeten blijven. Premier Rob Jetten en minister voor Buitenlandse Handel Sjoerd Sjoerdsma uitten hun zorgen tijdens gesprekken op hoog niveau in Washington. Zij noemden de Amerikaanse aanpak een inbreuk op soevereine beleidsvorming.
Economische belangen voor ASML en Europa
ASML is wereldwijd de enige leverancier van geavanceerde EUV-lithografiesystemen (extreme ultraviolet). Het bedrijf haalde in 2025 33 procent van zijn omzet van 32,7 miljard euro uit China. De MATCH Act dreigt niet alleen nieuwe verkopen van DUV-machines te verbieden, maar ook het onderhoud van bestaande machines in China, waar meer dan driehonderd ASML-systemen in gebruik zijn.
Financieel directeur Roger Dassen van ASML waarschuwde dat een volledig onderhoudsverbod de omzet met 14 tot 15 procent en het bedrijfsresultaat met 16 tot 17 procent kan verlagen. De Nederlandse regering vreest dat de wet averechts uitpakt: die zou de opbouw van een eigen Chinese chipindustrie kunnen versnellen en tegelijk de Europese industrie schaden.
Chinese voorraden en risico op vergelding
De Chinese geheugenchipfabrikanten CXMT en YMTC hebben genoeg DUV-machines van ASML ingeslagen om hun productiecapaciteit drie jaar lang uit te breiden. Daardoor hebben nieuwe verkoopverboden minder effect. Het belangrijkste drukmiddel blijft het onderhoud: zonder onderhoud door ASML loopt het productierendement van Chinese chipfabrieken binnen 12 tot 18 maanden terug.
Peking had al eerder zijn ongenoegen geuit over Nederlandse exportbeperkingen, en analisten waarschuwen voor mogelijke vergeldingsmaatregelen tegen Europese industriële belangen. De Nederlandse exportcontroles op DUV-systemen uit 2023, ingevoerd onder Amerikaanse druk, leidden tot Chinese protesten. Dat wijst op verdere spanningen als de MATCH Act wordt aangenomen.
Geen algemene beperkingen
De Nederlandse regering geeft de voorkeur aan gerichte vergunningverlening per geval boven algemene beperkingen. Volgens het kabinet werken exportcontroles het best via vrijwillige multilaterale samenwerking. Het ultimatum van 150 dagen in de MATCH Act en de dreiging van eenzijdige handhaving via de Foreign Direct Product Rule (FDPR) kunnen het vertrouwen ondermijnen in kaders als het Wassenaar Arrangement, een regime van 42 landen voor technologie voor tweeërlei gebruik.
Tegenstrijdigheden in de MATCH Act
Critici wijzen op inconsistenties in het Amerikaanse beleid. De MATCH Act richt zich op de DUV-apparatuur van ASML, terwijl Amerikaanse bedrijven als Nvidia geavanceerde AI-chips aan China blijven verkopen, zij het met enkele beperkingen. Het Amerikaanse ministerie van Handel dichtte onlangs een maas in de wet waardoor landen met beperkingen via buitenlandse datacenters toegang kregen tot AI-chips, maar er blijven uitzonderingen bestaan.
Nederlandse en Duitse politici, onder wie de Europarlementariërs Bart Groothuis en Bernd Lange, stellen dat de selectieve handhaving van de MATCH Act het Europese vertrouwen in technologiebeleid onder Amerikaanse leiding kan aantasten.
Strategisch dilemma voor ASML
ASML zit klem tussen Amerikaanse eisen en de realiteit van de Chinese markt. Het bedrijf heeft geen EUV-machines aan China geleverd, maar zijn DUV-systemen zijn onmisbaar voor Chinese chipfabrieken. Een onderhoudsverbod zou de bedrijfsvoering verstoren bij Chinese klanten van ASML, waaronder SMIC, Huawei en YMTC. Ook zou ASML dan juridische risico’s lopen onder de Chinese Blocking Rules. Het verzet van de Nederlandse regering weerspiegelt een bredere Europese zorg: gedwongen worden te kiezen tussen Amerikaanse veiligheidseisen en economische banden met China.
