In het noorden draait het om digitalisering en samenwerking

Met het nieuwe Kompas 2025–2030 kiest de Noordelijke Productiviteits Alliantie NPAL, de community van fabrieken en hun partners in Noord-Nederland, voor één centrale ambitie: structurele productiviteitsgroei als sleutel tot economische kracht én duurzaamheid. In een tijd van arbeidskrapte, grondstoffenschaarste en geopolitieke onzekerheid moet die productiviteit vooral komen uit slimmere samenwerking, digitalisering en een andere manier van organiseren.

Volgens het strategiedocument, dat fungeert als routekaart voor de komende vijf jaar, is de urgentie hoog. “Productiviteit is essentieel in een competitieve wereld en voor economische vooruitgang en welvaart,” stelt NPAL in het document.

Northern and Eastern Netherlands form the NPAL region.

Van praten naar doen

Waar NPAL zich de afgelopen jaren vooral profileerde als platform voor kennisdeling, verschuift de focus nu duidelijk naar implementatie. Clusters, de thematische netwerken waarin deelnemers samenwerken, moeten concreter bijdragen aan meetbare verbeteringen.

Die beweging wordt ondersteund door een meer ‘opgavegerichte’ aanpak. Dat betekent dat alle activiteiten worden gekoppeld aan concrete uitdagingen in de industrie, zoals digitalisering, energiegebruik of personeelstekorten.

Daarnaast wil NPAL meer clusteroverstijgend werken. Veel problemen - denk aan netcongestie of cybersecurity - laten zich immers niet vangen binnen één discipline.

Vier knoppen voor productiviteit

De strategie draait om vier klassieke productiefactoren: kapitaal, arbeid, natuur en ondernemerschap. Op elk van die domeinen formuleert NPAL nieuwe prioriteiten.

1. Kapitaal: digitalisering en automatisering
Fabrieken moeten versneld investeren in digitalisering, data en robotisering. Niet alleen om efficiënter te produceren, maar ook om minder afhankelijk te worden van schaars personeel. Daarbij krijgt cybersecurity expliciet aandacht.

2. Arbeid: talent ontwikkelen en behouden
De krapte op de arbeidsmarkt is structureel. NPAL zet daarom in op upskilling en reskilling van bestaande medewerkers én op het vergroten van de instroom via samenwerking met onderwijsinstellingen. Tegelijk moet de industrie aantrekkelijker worden als werkgever.

3. Natuur: van schaarste naar circulair denken
Schaarste aan energie, water en grondstoffen dwingt tot een andere manier van produceren. De komende jaren ligt de nadruk op het vergroenen van businesscases en het versnellen van circulaire modellen.

4. Ondernemerschap: wendbaarheid en samenwerking
Sterk management en samenwerking worden gezien als randvoorwaarde. NPAL wil bedrijven helpen om beter om te gaan met regeldruk, sneller te reageren op geopolitieke veranderingen en gezamenlijk oplossingen te ontwikkelen.

Community als motor

De kracht van NPAL zit volgens het Kompas in de community: inmiddels zo’n 220 deelnemers uit verschillende sectoren. Door kennisdeling, gezamenlijke projecten en het principe van ‘kijken in elkaars keuken’ moeten best practices sneller worden verspreid en toegepast.

Opvallend is dat NPAL zichzelf nadrukkelijk niet als lobbyorganisatie positioneert. De focus ligt op wat bedrijven zelf kunnen beïnvloeden: processen, samenwerking en technologie.

Om de impact te vergroten, krijgen clustermanagers een belangrijkere rol. Zij moeten niet alleen bijeenkomsten organiseren, maar actief sturen op samenwerking en concrete resultaten.

Daarnaast wil NPAL sterker inzetten op monitoring en assessments: systematische metingen van prestaties om verbeteringen inzichtelijk te maken en bij te sturen.

Productiviteit als antwoord op structurele druk

De strategische koers van NPAL is uiteindelijk een reactie op structurele trends. De beroepsbevolking krimpt, grondstoffen worden schaarser en internationale spanningen maken ketens kwetsbaarder. Meer mensen inzetten is geen oplossing meer; slimmer produceren wel.

Het Kompas maakt duidelijk dat NPAL die omslag wil versnellen. Niet met abstracte visies, maar met concrete stappen in de operatie van fabrieken. Of, zoals directeur Joost de Boer het formuleert: het Kompas is “geen rapport om te lezen, het is een uitnodiging om samen te doen.”