Hypermoderne batterijen geven Europese energietransitie een boost

Gisteren kwam er groot batterijnieuws naar buiten: het Nederlandse Ore Energy haalde 38 miljoen euro op om zijn ijzer-luchtbatterij verder op te schalen. De Delftse start-up werkt aan een zogenoemde ‘roestbatterij’. Het nieuws staat niet op zichzelf. In heel Europa ontstaat een nieuwe generatie batterijtechnologieën die de afhankelijkheid van lithium-ionbatterijen moet verminderen.

IJzer-luchtbatterijen: roest als sleutel tot langdurige opslag

Ore Energy uit Delft heeft als eerste ter wereld een ijzer-luchtbatterij aangesloten op het elektriciteitsnet. Deze ‘roestbatterij’ slaat energie op via een omkeerbaar chemisch proces: ijzer reageert met zuurstof uit de lucht, waarbij roest ontstaat. Bij het opladen wordt het roest weer omgezet in zuiver ijzer, waardoor de energie vrijkomt🔗︎. Het systeem, getest in The Green Village op de TU Delft-campus, kan tot 100 uur stroom opslaan – een cruciale vooruitgang ten opzichte van lithium-ionbatterijen, die meestal slechts 4 tot 12 uur volhouden🔗︎.

Met een nieuwe investering van €38 miljoen bouwt Ore Energy nu zijn eerste fabriek, gericht op modulaire systemen die geschikt zijn voor grootschalige toepassingen🔗︎. De technologie gebruikt uitzonderlijk goedkope en overvloedige materialen: ijzer, water en lucht. Daardoor is de batterij niet alleen 50% goedkoper dan lithium-ion, maar ook veilig en volledig recyclebaar🔗︎.

Flowbatterijen: vloeistoffen als opslagmedium voor zonne- en windenergie

Elestor B.V. heeft een andere veelbelovende technologie ontwikkeld: flowbatterijen. Deze systemen slaan energie op in vloeistoffen, waarbij waterstof en ijzer (of eerder bromine) als actieve materialen fungeren🔗︎. Een groot voordeel is de scheiding tussen vermogen (MW) en capaciteit (MWh), waardoor de batterijen eenvoudig opschaalbaar zijn voor toepassingen variërend van megawatt- tot gigawattuur-niveau. Elestor’s waterstof-ijzer-flowbatterij is speciaal ontworpen voor langdurige opslag en kan concurrentie bieden aan lithium-ion bij toepassingen langer dan acht uur🔗︎. Het bedrijf, dat samenwerkt met partijen als Fraunhofer ICT en TU Eindhoven, heeft al een 3 MWh pilotproject voor Vopak en plant uitbreiding naar 250 MWh🔗︎. De technologie is niet alleen kosteneffectief, maar ook milieuvriendelijk: tot 2026 heeft Elestor al 355.786 ton CO₂-uitstoot vermeden🔗︎.

Natrium-ionbatterijen: een betaalbaar en veilig alternatief

Europa zet ook in op natrium-ionbatterijen, die natrium (uit zeezout) gebruiken in plaats van lithium. Deze technologie biedt voordelen zoals lagere kosten, betere beschikbaarheid van grondstoffen en inherent brandveiligheid🔗︎. Hoewel de energiedichtheid (100–175 Wh/kg) lager is dan die van lithium-ion (120–270 Wh/kg), zijn natrium-ionbatterijen ideaal voor stationaire opslag en kleinere elektrische voertuigen🔗︎. CATL, de grootste producent ter wereld, levert al 5 GWh aan natrium-ionbatterijen voor Europa, in samenwerking met het Nederlandse Alfen🔗︎. De technologie presteert goed bij lage temperaturen en kan op termijn concurreren met lithium-ijzerfosfaat (LFP)-batterijen, met verwachte kosten van €40–50 per kWh vanaf 2027🔗︎. Nederlandse en Europese spelers, zoals UNIGRID Battery, werken aan lokale productie om de afhankelijkheid van Aziatische leveranciers te verminderen🔗︎.

Impact op Europa: autonomie, betaalbaarheid en duurzaamheid

Deze innovaties versterken de Europese autonomie op het gebied van energieopslag. Ore Energy’s ijzer-luchtbatterijen en Elestor’s flowbatterijen maken gebruik van materialen die lokaal beschikbaar zijn, wat de afhankelijkheid van kritieke grondstoffen als lithium, kobalt en nikkel vermindert🔗︎. Dit past binnen de EU-strategie om de energietransitie te versnellen en de toeleveringsketen veerkrachtiger te maken🔗︎. Natrium-ionbatterijen dragen bij aan deze doelen door een goedkoper en milieuvriendelijker alternatief te bieden voor grootschalige opslag🔗︎.

Bovendien stimuleren Nederlandse en Europese subsidies, zoals de Subsidieregeling Circulaire Batterijen (SCB) en de Investeringssubsidie Maakindustrie Klimaatneutrale Economie (IMKE), de ontwikkeling en productie van deze technologieën🔗︎. Deze stap verlaagt niet alleen de kosten voor consumenten en bedrijven, maar maakt ook de energienetten stabieler door pieken en dalen in duurzame energieopwek beter te kunnen opvangen🔗︎.

Toekomstperspectief: opschaling en commerciële doorbraak

De komende jaren staan in het teken van opschaling. Ore Energy plant de bouw van een fabriek met een capaciteit van 1 GWh in 2028, gevolgd door een grotere faciliteit in 2029🔗︎. Het bedrijf mikt op 50 GWh jaarproductie tegen 2030, volledig gebaseerd op Europese materialen🔗︎. Elestor breidt zijn activiteiten uit naar de VS en andere markten, met een focus op grootschalige opslag voor zonne- en windparken🔗︎. Voor natrium-ionbatterijen verwacht het Internationaal Energieagentschap (IEA) een beslissend jaar in 2026, met massaproductie die in 2027 van start gaat🔗︎. De eerste thuisbatterijen op basis van natrium-ion worden in Europa verwacht tussen 2027 en 2028🔗︎.