Hoe Spanje energiekosten laag houdt ondanks hoge olieprijzen
Spanje heeft lagere stroomprijzen dan de rest van Europa, ondanks de energiecrisis. Hoe kan dat?
Published on March 25, 2026
Nunez de Balboa PV plant - © Iberdrola
Mauro verruilde Sardinië voor Eindhoven en volgt als GREEN+ expert de energietransitie. Hij vertelt data-gedreven verhalen en maakt series over duurzaamheid.
In de aanloop naar de bijeenkomst van de Europese Raad vorige week gingen de woorden van Pedro Sánchez viral. Hij haalde hard uit naar andere EU-landen. Die zouden de oliecrisis aangrijpen om het klimaatbeleid af te zwakken. Spanje doet het anders, benadrukte hij.
“Bijna 60 procent van onze elektriciteit komt uit hernieuwbare bronnen. Afgelopen weekend lag de stroomprijs op 14 euro per megawattuur.” In Italië, Duitsland en Frankrijk ging die ruim boven de 100 euro. “Dat is geen toeval.”
In deze aflevering van Behind the Figures duiken we in de Spaanse elektriciteitsmix. We leggen die naast die van de landen die Sánchez noemt — en die van Nederland.
Achter de Cijfers
In Achter de Cijfers ontrafelen we elke aflevering één cijfer en bieden we inzichten met behulp van grafieken en diagrammen.
Elektriciteit is in Spanje echt goedkoper
De afgelopen jaren heeft Spanje aanzienlijke capaciteit op het gebied van hernieuwbare energie toegevoegd. Tussen december 2019 en juni 2025 heeft Madrid 40 GW aan capaciteit voor hernieuwbare energie (voornamelijk zonne- en windenergie) toegevoegd, meer dan enig ander EU-land behalve Duitsland. Daaruit blijkt: schone energie is cruciaal. Niet alleen om de afhankelijkheid van fossiele import te verkleinen en te verduurzamen, maar ook om elektriciteit goedkoper te maken.
Laten we kijken naar de elektriciteitsprijzen. En hoe die opliepen sinds de Israëlische en Amerikaanse aanvallen op Iran op 28 februari. Sindsdien zijn de energiemarkten onrustig. Gas- en olieprijzen schoten omhoog — en elektriciteit volgde.
Spanje blijft het goedkoopste land voor elektriciteit. Op 15 maart daalden de prijzen zelfs tot nul. In die periode kostte een kilowattuur gemiddeld minder dan 5 cent. Frankrijk volgt met 6 cent per kWh. In Duitsland en Nederland betaal je meer dan 10 cent; in Italië loopt het op tot boven de 14 cent.
Hernieuwbare energie maakt echt het verschil. Historische data laten zien dat Spanje ook tijdens eerdere conflicten, zoals de Russische inval in Oekraïne in 2022, lagere elektriciteitskosten kende.
Hoe ziet de elektriciteitsmix van Spanje eruit?
Het staafdiagram hieronder laat de elektriciteitsmix van Spanje in 2025 zien. Windenergie levert nu de grootste bijdrage, gevolgd door kernenergie en zonne-energie. In totaal komt 79% van de elektriciteit uit koolstofarme bronnen. Dat laat zien hoe Spanje stap voor stap afscheid neemt van olie en gas.
Interessant genoeg bereikte Spanje in 2025 een mijlpaal. Op 16 april draaide het Spaanse elektriciteitsnet op een doordeweekse dag 9 uur lang volledig op hernieuwbare energie.
Hoe zit het met de andere landen?
Het aggregatieportaal LowCarbonPower haalt zijn cijfers uit Eurostat, het Internationaal Energieagentschap (IEA) en het Europees Netwerk van transmissienetbeheerders voor elektriciteit (ENTSOE). Daarmee kunnen we ook de andere landen bekijken.
In Frankrijk komt bijna alle elektriciteit (97%) uit koolstofarme bronnen, vooral kernenergie. Duitsland produceerde 61% van zijn stroom uit koolstofarme bronnen, maar een groot deel komt nog steeds uit steenkool, dat moet worden afgebouwd.
In Nederland is gas de grootste stroombron, hoewel meer dan de helft van de elektriciteit nu uit koolstofarme bronnen komt. Italië heeft nog veel werk te doen: slechts 35% van de elektriciteit komt uit koolstofarme bronnen. Van de vergeleken landen is Italië het meest afhankelijk van gasimport.
Spanje was beter voorbereid op een crisis
De groei van hernieuwbare energie in Spanje is de afgelopen jaren indrukwekkend geweest. In de onderstaande grafieken kunt u dat zelf zien.
De opkomst van schone energie beïnvloedt de prijs ook op een andere manier: ze maakt elektriciteit minder gevoelig voor gasprijzen.
Volgens energiedenker Ember laat Spanje zien hoe wind en zon een land kunnen loskoppelen van de schommelingen in fossiele brandstoffen.
“Op de Europese energiemarkt bepaalt de duurste producent – meestal gas of steenkool – de uurprijs voor groothandelselektriciteit. Als goedkopere bronnen zoals wind en zon genoeg leveren, verdringen ze fossiel en beïnvloeden gas de prijs minder vaak, aldus het rapport.
Spanje vervangt fossiele brandstoffen zowel overdag, als de zon schijnt, als ’s nachts, wanneer de wind waait. Analisten laten zien dat in de eerste helft van 2019 75% van de uren de elektriciteitsprijs werd bepaald door fossiele opwekking. In dezelfde periode van 2025 daalde dat tot 19%.
“Het gevolg: de gemiddelde uurprijs in Spanje in de eerste helft van 2025 was 62 €/MWh, terwijl gasopwekking gemiddeld 111 €/MWh kostte, met uitschieters tussen 87 en 148 €/MWh.”
Het loskoppelen van stroomprijzen van gasprijzen maakt het Spaanse model succesvol en beter bestand tegen geopolitieke schokken.
Wat we kunnen leren
Spanje profiteert duidelijk van veel zon en wind – én zet daar vol op in. Italië doet dat nog lang niet op deze schaal.
Het Spaanse elektriciteitsnet is bovendien relatief geïsoleerd, waardoor het minder gevoelig is voor marktschokken. Ter vergelijking: de netten in Duitsland en Nederland zijn sterk verbonden met andere landen, waardoor stroomprijzen moeilijker los te koppelen zijn van gasprijzen.
In de toekomst moeten Spaanse netbeheerders de levering garanderen op dagen met weinig opwekking. De kosten van die reservecapaciteit – of het nu batterijen, pompcentrales of gaspeakers zijn – worden zelden meegenomen in prijsvergelijkingen.
Dat doet niets af aan wat Spanje heeft bereikt. Het herinnert ons er wel aan dat de energietransitie een lang en complex proces is.