Hoe je legaal op het patent van je concurrent kunt bouwen
In een serie blogposts geeft Marco Coolen een inkijkje in zijn werk als Nederlands en Europees octrooigemachtigde bij AOMB.
Published on June 7, 2026
Marco, octrooi-expert bij AOMB sinds 2013, deelt op IO+ zijn expertise op over octrooien: hoe ze werken, waarom ze belangrijk zijn en wanneer ze hun waarde verliezen.
Stel je eens voor dat je mag bouwen op het gepatenteerde werk van je grootste concurrent. Geen licentiekosten, geen rechtszaak, geen ingewikkelde onderhandelingen. Gewoon legaal.
Het klinkt als een truc, maar dat is het niet. Het zit gewoon in de regels van het patentsysteem zelf. Ondernemers zien een patent soms als een gesloten hek. Iets waar je met een grote boog omheen moet lopen. Een blokkade die je innovatie vertraagt. Maar wie beter kijkt, ontdekt dat er poorten in dat hek zitten. Je moet alleen weten waar ze zitten.
.png&w=2048&q=75){kind=logo}
Marco Coolen, AOMB. Foto © Bart van Overbeeke
Onderzoek mag
Een van die poorten is verrassend ruim. In Europa mag je een gepatenteerde uitvinding gebruiken voor onderzoek en ontwikkeling. Dat betekent dat je een technologie mag analyseren, testen en verbeteren zolang je die activiteiten gebruikt om kennis op te bouwen. Pas wanneer je een product commercieel op de markt brengt dat onder het patent valt, ontstaat er een probleem.
Voor R&D is er dus vaak meer ruimte dan ondernemers denken. Sterker nog: veel bedrijven beginnen al met ontwikkelen terwijl het patent van een concurrent nog loopt. Ze bereiden hun technologie voor zodat ze klaarstaan zodra de bescherming afloopt.
Tijd als strategie
Een patent heeft een looptijd van maximaal twintig jaar. Dat lijkt lang, maar in sectoren met lange ontwikkeltrajecten kan het verrassend kort zijn. Wanneer je tijdens de looptijd van een patent alvast onderzoek doet, kun je een voorsprong opbouwen. Op het moment dat het patent vervalt, staat jouw product misschien al klaar. Zonder licentiekosten. Zonder afhankelijkheid van de oorspronkelijke uitvinder.
De uitzondering voor privégebruik
Er is nog een andere interessante uitzondering. Wie in Europa experimenteert zonder commercieel doel, bevindt zich vaak op veilige grond. Het patentrecht is immers bedoeld om commerciële exploitatie te reguleren. Dat betekent dat je thuis, in een lab of in een onderwijsomgeving vaak meer vrijheid hebt dan veel mensen denken.
De verborgen voorsprong
En er is nog een scenario dat ondernemers soms vergeten. Wat als jij al met een technologie werkte voordat iemand anders er een patent op kreeg? In bepaalde situaties kun je dan gebruikmaken van zogenaamde voorgebruikersrechten. Als je kunt aantonen dat je de technologie al toepaste voordat het patent werd aangevraagd, kun je onder voorwaarden blijven doorgaan. Het patent van de ander blokkeert je dan niet volledig.
Van blokkade naar strategie
Het verschil zit dus niet alleen in wie het patent bezit. Het verschil zit in wie de spelregels kent. Veel bedrijven kijken naar patenten en zien een muur. Maar wanneer je begrijpt hoe het systeem werkt, verandert die muur vaak in een kaart met strategische routes.
Onderzoek, planning, timing: dat is waarom patenten niet alleen juridische instrumenten zijn. Voor ondernemers zijn ze ook een strategie voor innovatie.
De wereld van de octrooien
Elke zondag neemt Marco Coolen ons mee in de wereld van IP en patenten. Lees hier meer van zijn columns.