Hoe Amerikaanse sancties Europa in een digitale val lokken
ICC-rechters en Europese organisaties raken verlamd door VS-sancties. Dit is hoe het werkt – en wat de gevolgen zijn voor jou.
Published on September 8, 2026
Team IO+ selecteert en brengt de belangrijkste nieuwsverhalen over innovatie en technologie, zorgvuldig samengesteld door onze redactie.
Op 20 augustus 2025 zette de Amerikaanse overheid ICC-rechter Nicolas Guillou op een sanctielijst. Binnen enkele dagen werkte zijn bankpas niet meer, blokkeerde zijn verzekeraar betalingen, en weigerden platforms als Booking.com en Uber hem als klant. Guillou, een Franse rechter, kon plots niet eens meer boodschappen doen. Zijn misdrijf? Hij had meegeschreven aan een arrestatiebevel tegen de Israëlische premier Netanyahu. Wat hem overkwam, kan elke Europeaan overkomen–en dat is precies de bedoeling.
De sancties: geen creditcard, geen boodschappen
De VS hebben sinds 2025 sancties uitgevaardigd tegen minstens 12 ICC-rechters, twee vice-aanklagers, een staflid en voormalig aanklager Karim Ahmad Khan. De maatregelen zijn drieledig: een reisverbod naar de VS, bevriezing van eventuele Amerikaanse bezittingen, en een verbod voor Amerikanen - en dus ook Amerikaanse bedrijven - om hen diensten te verlenen. Dat laatste is cruciaal. Want wie in de VS als ‘gesanctioneerd’ wordt bestempeld, verliest toegang tot bijna alles wat afhankelijk is van Amerikaanse infrastructuur: Visa, Mastercard, PayPal, Amazon, Google, Microsoft, en zelfs logistieke diensten als UPS. Selfs Guillou’s Franse bank, die afhankelijk is van Visa, blokkeerde zijn creditcard. De sancties zijn een directe reactie op ICC-onderzoeken naar Israëlische leiders, maar raken ook onschuldige partijen die per ongeluk in het vizier komen.
De technologische val: waarom Europa kwetsbaar is
Europa’s afhankelijkheid van Amerikaanse technologie en financiële systemen maakt deze sancties zo effectief. Ongeveer 90% van alle wereldwijde betalingen lopen via SWIFT, een systeem waar de VS grote invloed op heeft. Visa en Mastercard domineren de creditcardmarkt, terwijl clouddiensten als AWS en Google Cloud essentieel zijn voor bedrijven en overheden. Zodra een Europeaan of organisatie op een Amerikaanse sanctielijst belandt, moeten deze bedrijven - onder dreiging van boetes of strafrechtelijke vervolging -de toegang afsluiten. Dat geldt ook voor Europese banken die samenwerken met Amerikaanse partners. Het ICC probeert zich hieraan te onttrekken door over te stappen op Europese alternatieven zoals Open Desk, maar voor veel organisaties en burgers is dat nog geen handige optie.
Het juridische schild: de Blocking Statute
Europa heeft wel een wapen in handen: de **Blocking Statute**, een verordening uit 1996 die EU-bedrijven verbiedt om zich te houden aan extraterritoriale sancties van derde landen, zoals die van de VS. Als de EU deze verordening activeert en uitbreidt met specifieke Amerikaanse sancties (zoals Executive Order 14203), kunnen Europese bedrijven en instellingen juridisch beschermd worden tegen Amerikaanse druk. Toch blijft de toepassing beperkt. Nederland en Den Haag doen ‘achter de schermen alles’ om de sancties voor ICC-medewerkers te verzachten, maar concrete maatregelen ontbreken. De Europese advocatuur en mensenrechtenorganisaties roepen de EU op om de Blocking Statute te activeren en uit te breiden, maar tot nu toe is er weinig daadwerkelijke actie.
Wie loopt er nog meer gevaar?
De sancties tegen ICC-rechters zijn slechts een begin. Ook Europese burgers en organisaties die betrokken zijn bij humanitaire hulp in conflictgebieden, zoals Gaza, lopen risico. Als een‘hulp voor Gaza’-stichting bijvoorbeeld samenwerkt met het ICC of activiteiten ontplooit die de VS niet welgevallig zijn, kan deze plotseling geconfronteerd worden met geblokkeerde bankrekeningen, bevroren transacties, of toegang tot digitale diensten. Ook individuen die in het bestuur zitten van dergelijke organisaties, kunnen persoonlijk getroffen worden. De enige manier om dit risico te beperken, is door de afhankelijkheid van Amerikaanse systemen te verminderen en gebruik te maken van Europese alternatieven.
Voor betalingen zijn er opties als iDeal en Wero (de opvolger van iDeal), die niet afhankelijk zijn van Amerikaanse netwerken. Voor cloudopslag en digitale diensten bestaan er volwassen Europese alternatieven zoals Proton (e-mail en cloud), Nextcloud (bestandsopslag) en OVHcloud (infrastructuur). Toch is de overstap niet eenvoudig. Amerikaanse diensten domineren door schaalvoordelen, integratie met bestaande systemen, en gewoonte. Een gefaseerde aanpak is dan ook de beste strategie.
De prijs van afhankelijkheid
De zaak-Guillou toont aan hoe kwetsbaar Europa is voor Amerikaanse druk. Zolang Europese bedrijven, overheden en burgers afhankelijk blijven van Amerikaanse technologie en financiële systemen, kunnen de VS met één pennenstreek hele sectoren uitschakelen. De sancties tegen het ICC zijn niet alleen een aanval op de internationale rechtsorde, maar ook een wake-upcall voor Europa. Als de EU niet snel actie onderneemt; door de Blocking Statute te activeren, Europese alternatieven te stimuleren, en de afhankelijkheid van Amerikaanse infrastructuur te verminderen, loopt ze het risico om steeds vaker het slachtoffer te worden van dergelijke maatregelen.