Hoe AI-satellieten de maritieme veiligheid transformeren

Onze zeeën liggen vol met onderzeese internetkabels, pijpleidingen en windparken. In een wereld vol geopolitieke spanningen is maritieme veiligheid cruciaal. Satellieten houden het in de gaten, en AI kan dat toezicht flink verbeteren.

Ubotica zet AI in voor satellieten. Het Ierse bedrijf, met een kantoor in Delft, ontwikkelt zowel hardware als software om satellieten slimmer te maken. Zo kunnen ze verdachte schepen beter volgen en relevante informatie direct doorgeven aan autoriteiten. De technologie, getest in meerdere ESA-missies, blijkt ideaal voor het bewaken van onze zeeën.

Hoe AI-satellieten aardobservatie verandert

Traditionele aardobservatiesatellieten waren vooral passieve sensoren: ze maakten bergen aan beelden en stuurden die naar de aarde, waar analisten en algoritmen ze uren of dagen later verwerkten. Goed voor statische kaarten, maar te traag voor dynamische veiligheidsdreigingen op zee.

“De aarde is enorm en satellieten zien maar kleine stukjes tegelijk,” zegt David Rijlaarsdam, directeur Space System Engineering bij Ubotica. “Wie niet slim kiest waar en wanneer hij kijkt, mist wat echt belangrijk is.”

AI-satellieten kantelen dat model. Dankzij machine learning aan boord kunnen ze bijna realtime interpreteren wat ze zien. Ze gooien nutteloze beelden weg, prioriteren risicovolle situaties en sturen radarsatellieten automatisch naar plekken waar wolken anders het zicht blokkeren. Kort gezegd: ze maken observatie slimmer én sneller.

D

David Rijlaarsdam

Directeur Ruimtevaarttechniek bij Ubotica

Hij leidde de Cognisat-6-missie van Ubotica, de eerste satellietmissie ter wereld die rechtstreeks vanuit een baan om de aarde realtime inzichten in aardobservatie leverde.

Bewaking van de Noordzee

Ubotica werkt samen met Fugro, specialist in geodata, en DTACT, een software- en databedrijf. Samen zorgen ze dat AI-satellieten continu en slim toezicht houden: schepen detecteren, bewegingen analyseren en potentieel risicovol gedrag signaleren. In plaats van vaste monitoringplannen past het systeem zijn observaties voortdurend aan op basis van realtime risicosignalen.

Het slimme systeem koppelt ruimte-intelligentie aan Fugro’s kennis van onderzeese infrastructuur. Signalen van satellieten kunnen directe vervolgobservaties activeren via radarsatellieten, drones of onbemande schepen, zelfs bij slecht weer of in het donker.

Een sensornetwerk

AI op de grond coördineert de satellieten, waardoor een ‘virtuele constellatie’ ontstaat: sensoren die continu informatie delen en hun gedrag aanpassen. Detecteert het systeem een afwijking, zoals een schip dat te dicht bij pijpleidingen komt, dan kiest een algoritme automatisch de beste sensor om te reageren.

AI in een baan om de aarde

Edge-AI op aarde kennen we van zelfrijdende auto’s, drones en slimme camera’s. In de ruimte is het lastiger: vacuüm, straling en extreme temperaturen kunnen hardware en software beschadigen. Reparaties zijn niet mogelijk. Ubotica maakt chips ruimtebestendig door software die stralingsfouten opvangt en hardware met extra bescherming. Alle processors worden vooraf getest, onder andere bij de deeltjesversneller van CERN.

Versterking van de Europese veiligheid

Ubotica heeft zijn chips al op 10 satellietmissies ingezet, samen met ESA en NASA. De volgende stap voor het bedrijf – en voor de Europese veiligheid – is de technologie op grote schaal effectief gebruiken, benadrukt Rijlaarsdam.

“De technologie werkt,” zegt hij. “De uitdaging is nu om het op grote schaal in te zetten en echte maatschappelijke waarde te leveren.”

Dat vraagt om investeringen in AI-satellieten én in integratie: nationale systemen, commerciële operators en verschillende sensoren moeten samenwerken in één coherent netwerk. In de enorme, verbonden wereld van maritieme veiligheid volstaan losse oplossingen niet meer.

Met nieuwe dreigingen die dagelijks opduiken, kunnen AI-satellieten de ruggengraat van Europese maritieme veerkracht worden, met snellere waarschuwingen, betere inzichten en effectievere bescherming van cruciale infrastructuur.