Het nieuwe imago van Nederland: minder tulpen, meer innovatie

Klompen. Tulpen. Molens. Kaas. Wie Nederland googelt of erover praat met een buitenlandse vriend, krijgt een hopeloos verouderd beeld voorgeschoteld. Het Nederland van nu bouwt aan de toekomst — met chipmachines en innovatieve ideeën die wereldwijd het verschil maken. Precies dát wil New Dutch zichtbaar maken. Tijd om ons nieuwe imago te omarmen, aldus boegbeelden van New Dutch Anna Gimbrère en Rob van Hattum.

Nederland is misschien klein qua oppervlakte, maar behoort technologisch absoluut tot de ‘grote jongens’. Om maar een paar voorbeelden te noemen: paradepaardje ASML bouwt ’s werelds meest geavanceerde chipmachines, essentieel voor vrijwel elke moderne technologie. Nederland staat op de 8e plek op de wereldwijde innovatie-index en heeft een uitzonderlijk sterke positie in sectoren als fotonica, halfgeleiders en precisietechnologie. Voeg daar een lange lijst van uitvindingen aan toe — van de cd tot wifi — en het beeld van Nederland kantelt: dit is geen land van klompen.

Een nieuw verhaal

“Wat er in Nederland gebeurt aan technologie en innovatie,” zegt Gimbrère, “strookt totaal niet met hoe Nederland op de kaart staat.” Van Hattum knikt instemmend. “Als je Nederland googelt, krijg je tulpen en molens. Soms zelfs cocaïne. Maar niet waar we echt goed in zijn.” En dus ontstond het idee voor New Dutch: een poging om dat beeld recht te trekken. Niet door het oude Nederland weg te poetsen — maar door er iets naast te zetten. Een nieuw verhaal. 

De geavanceerde machines

New Dutch is een initiatief gecoördineerd door de Rijksdienst voor Ondernemend Nederland en het Nederlands Bureau voor Toerisme & Congressen. De beweging is in 2021 vanuit twee Nederlandse steden naar een brede landelijke samenwerking gegroeid. Het is geen klassieke campagne. Het bouwt een nieuw narratief van onderop door bedrijven, organisaties en instellingen in de schijnwerpers te zetten en typische Nederlandse innovatieve events internationaal promotioneel te ondersteunen. New Dutch organiseert persreizen, open calls voor bedrijven en laat door middel van gerichte campagnes buitenlandse bezoekers, ondernemers en beleidsmakers Nederland ontdekken als een bron van inspiratie.

Gimbrère en Van Hattum zijn de boegbeelden van New Dutch. Beiden zijn wetenschapsjournalisten met een achtergrond in de publieke omroep. Van Hattum werkte decennialang bij de VPRO als eindredacteur wetenschap, presentator en regisseur en was daarnaast inhoudelijk directeur van NEMO. Gimbrère begon als natuurkundige en is ook bij de KRO actief als presentator en programmamaker. Door hun gesprekken en ervaringen in het werkveld ontdekten ze zelf waarin Nederland écht uitblinkt.

“Het zijn de geavanceerde machines,” zegt Van Hattum. “De hightechsystemen. Daar zijn wij extreem goed in.” Dat gaat veel verder dan ASML en chips. Gimbrère wijst op ruimtevaart, waar Nederlandse instrumenten onder de zwaarste omstandigheden moeten presteren. Maar ook op domeinen als waterstof, kwantumtechnologie of celtechnologie. Misschien niet de meest sexy onderwerpen voor aan de keukentafel. “Maar wel de fundamenten van de economie van morgen. Ik vind dat we daar trots op moeten zijn”, aldus Gimbrère.

Er gebeurt meer

Niet te vergeten: hoewel technologie een hoofdrol speelt, gebeurt er in Nederland veel meer. Ook in de creatieve industrie zetten we de toon — “van dj’s,  festivals en gaming”, weet Van Hattum. De mode-industrie blinkt uit met het gebruik van technologie en vernieuwende materialen. Qua architectuur is Nederland goed in circulaire woningbouw en groene stadsontwikkeling. Volgens de boegbeelden moet New Dutch de volledige breedte laten zien. 

Het nieuwe imago omarmen

Afstand doen van ansichtkaarten met klompen en kaas, en het innovatieve imago omarmen, gaat Nederland zeker iets goeds brengen, denken beiden. “Als een land niet precies weet waar het goed in is, wordt het moeilijk om daar strategisch op in te zetten. Geld gaat dan vaak naar veiligere, bekendere sectoren”, zegt Gimbrère. “Daar maak ik me weleens zorgen over. Dat we vergeten te investeren in wat ons écht onderscheidt.” Ze noemt ruimtevaart, instrumentenbouw en kwantumtechnologie. “Maar dat kan ook zomaar verdwijnen.”

Als Nederland beter bekend staat als innovatief (tech)land, levert dat bovendien een ander voordeel op. “Nederland heeft dringend technici nodig. Onderzoekers. Ingenieurs. Mensen die willen bouwen aan de toekomst. Maar die komen niet vanzelf,” zegt Van Hattum. “Als de eerste associatie met Nederland een molen is, denkt niemand snel: daar wil ik aan technologie werken.” Hier valt dus nog een wereld te winnen.

Nederland is plat -  vooral ook organisatorisch

Hoe kan zo’n klein land als Nederland nou eigenlijk zo goed zijn in innovatie? Wat is het geheime ingrediënt? Gimbrère wijst naar de cultuur als verklaring. Nederland is plat — letterlijk natuurlijk, maar vooral ook organisatorisch. “Hiërarchie is hier minder dominant dan elders. Ideeën kunnen van alle kanten komen. In studententeams die zonneauto’s bouwen zie je dat heel duidelijk terugkomen,” zegt ze. “Iedereen heeft zijn eigen specialisme, maar niemand staat boven de ander.” Van Hattum vult aan: “De Vlamingen vinden ons brutaal en eigenwijs. Maar juist die mentaliteit vertaalt zich in eigenzinnigheid en in het ontwikkelen van nieuwe ideeën.”

‘Absurd. Totdat het werkte’

Het is wel duidelijk: aan de ideeën van morgen wordt keihard gewerkt binnen de landsgrenzen. Nu is het tijd om net zo gedreven te werken aan ons imago. Wanneer is New Dutch een succes? “Als Nederland precies weet waar het goed in is”, zegt Gimbrère. “En als we daar ook naar handelen en daar meer in gaan investeren.” Van Hattum is het ermee eens. “Ook in ideeën die op het eerste gezicht absurd lijken. Zoals de technologie achter ASML ooit absurd leek.”

“Totdat het werkte.”