Grote zorgen over Stardust's zonlichtreflecterende deeltjes

De Amerikaans-Israëlische startup Stardust Solutions haalde eerder 60 miljoen dollar binnen om hun controversiële 'sun reflecting' technologie in de praktijk te testen. Het bedrijf wil de aarde afkoelen door zonlichtreflecterende stofdeeltjes in de stratosfeer te sproeien. Deze plannen stuiten echter op felle weerstand. Vanuit de wetenschap klinken grote zorgen over de onvoorspelbare risico's van deze klimaatinterventies. Onderzoekers waarschuwen dat een privaat bedrijf niet de controle mag krijgen over de wereldwijde thermostaat.

'Veel te snel'

De opwarming van de aarde dwingt de mensheid tot drastische maatregelen. Stardust Solutions kiest hierbij voor een uiterst radicale aanpak. De startup plant de eerste buitenexperimenten met hun zonlichtreflecterende technologie al voor april 2026.

Deze commerciële gedrevenheid staat echter in schril contrast met de werkwijze van de academische wereld. Traditioneel onderzoek naar klimaatinterventies is gebonden aan strenge, publieke controlemechanismen. Stardust is geen fan van deze voorzichtige route.

Critici, waaronder onderzoeker Douglas MacMartin van Cornell University, oordelen dat Stardust veel te snel te werk gaat. Ze waarschuwen voor overdreven commerciële claims en een totaal gebrek aan transparantie over de gebruikte materialen. De ontwikkeling van een wereldwijde thermostaat hoort volgens hen simpelweg niet thuis bij een commerciële partij met een winstoogmerk.

Tal van risico's

Wetenschappers uiten wereldwijd bovendien ernstige zorgen over de veiligheid van deze zonlichtreflecterende technologieën. De methode pakt de daadwerkelijke oorzaak van klimaatverandering namelijk niet aan. Het maskeert slechts de symptomen van een opwarmende aarde. Broeikasgassen blijven zich onverminderd ophopen in de atmosfeer, terwijl de kunstmatige stofdeeltjes het zonlicht tijdelijk tegenhouden. Het grootste doemscenario staat bekend als de 'termination shock'. Stel dat de mensheid decennialang reflecterende deeltjes in de lucht sproeit en daar door een conflict of faillissement plotseling mee stopt. De opgebouwde warmte slaat dan in één genadeloze klap toe. De wereldwijde temperaturen schieten in een ongekend recordtempo omhoog. Kwetsbare ecosystemen en menselijke samenlevingen krijgen absoluut geen tijd om zich aan te passen aan deze abrupte hittegolf. De gevolgen voor de mondiale biodiversiteit en de landbouw zijn in dat scenario catastrofaal.

Er is nog een probleem. Het kunstmatig afkoelen van de aarde via de stratosfeer werkt namelijk niet overal op de planeet hetzelfde. De gesproeide deeltjes verspreiden zich via sterke winden oncontroleerbaar over de hele aardbol. Dit leidt tot onvermijdelijke en drastische verschuivingen in regionale weerpatronen. Oogsten kunnen lokaal volledig instorten, wat de prijzen van basisvoedsel op de Europese en wereldmarkt explosief zal opdrijven.

Ook waarschuwen wetenschappers voor de fundamentele onvoorspelbaarheid van de technologie. We begrijpen de complexe interacties van ons klimaatsysteem simpelweg onvoldoende om de gevolgen te overzien. Een ingreep op deze immense schaal kan onvoorziene kettingreacties in de atmosfeer veroorzaken. De risico's van zulke grootschalige experimenten zijn volgens veel academici te groot.

Een gebrek aan internationale spelregels

De snelle opkomst van bedrijven zoals Stardust legt een pijnlijk probleem bloot. Er is momenteel een schrijnend gebrek aan bindende, internationale regelgeving voor geo-engineering. Grootschalige klimaatinterventies vallen theoretisch gezien onder een de facto moratorium van het VN-Biodiversiteitsverdrag. Dit internationale verdrag stelt dat landen de techniek niet op grote schaal mogen toepassen. Het verbiedt kleinschalig, commercieel onderzoek echter niet expliciet. In de praktijk creëert dit een gevaarlijk juridisch grijs gebied. Dit vacuüm trekt onvermijdelijk commerciële cowboys aan.

Al eerder gebeurd

Een berucht voorbeeld hiervan is de Amerikaanse startup Make Sunsets. Dit bedrijf liet in het verleden in Mexico weerballonnen met zwaveldioxide op zonder enige toestemming of overleg met de lokale bevolking. De Mexicaanse overheid reageerde hierop direct met een streng totaalverbod op dit soort experimenten binnen haar landsgrenzen.

Om dergelijke eenzijdige acties in de toekomst te voorkomen, groeit de roep om harde, wereldwijde afspraken. Bijna zeshonderd vooraanstaande academici en tweeduizend maatschappelijke organisaties pleiten inmiddels voor een internationale 'Non-Use Agreement'. Dit verdrag moet de ontwikkeling en het buiten testen van zonlichtreflecterende technologieën wereldwijd en definitief verbieden.