'GlobalEye geeft Nederland vermogen om dreigingen te detecteren'

In een wereld waarin drones en andere vliegende systemen steeds vaker als wapen worden ingezet, is het belangrijk dat landen daarop zijn voorbereid. Op 10 september ondertekenden Nederland en Zweden een intentieverklaring voor de aanschaf van één GlobalEye. Het systeem van Saab kan vanuit de lucht grote gebieden bewaken. IO+ sprak met Tomas Lundin van Saab over wat GlobalEye toevoegt aan de Nederlandse defensie. Volgens Lundin is GlobalEye ontworpen om mee te bewegen met de nieuwste soort dreigingen.

GlobalEye is een Airborne Early Warning and Control-systeem (AEW&C) dat vanuit de lucht grote gebieden bewaakt. Dankzij een combinatie van actieve en passieve sensoren kan het systeem objecten op grote afstand detecteren en identificeren, zowel in de lucht als op zee en land. Het vliegtuig kan daarmee vliegtuigen en schepen volgen en moeilijk waarneembare dreigingen opsporen.

De Nederlandse aanschaf volgt kort nadat elf NAVO-landen, waaronder Nederland, afspraken maakten over de gezamenlijke aanschaf van maximaal tien GlobalEye-vliegtuigen. Die moeten een deel van de verouderde Boeing E-3A AWACS-vloot van de NAVO vervangen. Deze vliegtuigen worden al tientallen jaren ingezet om het NAVO-luchtruim te bewaken.

Nederland gaat nu een stap verder en schaft een GlobalEye aan voor eigen gebruik. Daarmee krijgt het meer zeggenschap over wanneer en waar het vliegtuig wordt ingezet. Het vliegtuig wordt naar verwachting in 2031 geleverd. Vanaf 2028 kunnen Nederlandse bemanningen al gebruikmaken van Zweedse GlobalEye-vliegtuigen. Zo doen ze ervaring op met het systeem en de bijbehorende procedures.

‘Beter in het detecteren van dreigingen’

Wat verandert er concreet als Nederland een eigen GlobalEye heeft? Tomas Lundin, hoofd Marketing & Sales AEW&C bij Saab: "GlobalEye geeft Nederland een aanzienlijk groter vermogen om dreigingen op grote afstand te detecteren, volgen en identificeren, vanuit één platform en in de lucht, op zee en op land. Daardoor kan Nederland eerder worden gewaarschuwd en ontstaat een completer beeld van wat er operationeel gebeurt. Dat helpt bij het nemen van beter onderbouwde beslissingen. In een steeds complexere veiligheidsomgeving kan GlobalEye worden ingezet voor onder meer luchtbewaking, maritieme veiligheid en het opsporen van nieuwe dreigingen. Zo kunnen besluitvormers sneller handelen."

Het vliegtuig is ontworpen om een breed beeld te geven van wat er in de omgeving gebeurt, in plaats van zich op één type doelwit te richten. Die aanpak is relevant nu militaire dreigingen zich steeds vaker over meerdere domeinen uitstrekken: de lucht, zee, het land en het elektromagnetische spectrum.

Meebewegen met de dreiging

Een militair systeem gaat vaak tientallen jaren mee. De dreigingen die het moet opsporen, veranderen echter in die tijd. Drones worden steeds geavanceerder, elektronische oorlogsvoering wordt belangrijker en legers ontwikkelen nieuwe manieren om sensoren te omzeilen, verstoren of misleiden.

Volgens Lundin is GlobalEye ontworpen om met die ontwikkelingen mee te gaan. "De dreigingen veranderen snel en GlobalEye is ontworpen om mee te groeien en zich aan te passen. Dankzij de combinatie van geavanceerde sensoren, softwaregestuurde mogelijkheden en een open architectuur kan het systeem voortdurend worden aangepast aan nieuwe operationele eisen. Of het nu gaat om steeds geavanceerdere drones, elektronische oorlogsvoering of andere toekomstige dreigingen: GlobalEye kan zich blijven ontwikkelen en gebruikers nog tientallen jaren voorzien van relevante en effectieve informatie over wat er om hen heen gebeurt."

Belangrijke stap voor Saab

Voor Nederland betekent de aanschaf dat het land beter in staat is het luchtruim te bewaken en nieuwe dreigingen het hoofd te bieden. Voor Saab is het een belangrijke blijk van vertrouwen in GlobalEye. Lundin: "Zodra het contract er ligt, is dit een belangrijke stap voor Saab en een sterke bevestiging van GlobalEye door een zeer capabele NAVO-bondgenoot. Het gaat daarbij niet alleen om de capaciteit zelf. Het laat ook zien dat er steeds meer erkenning is voor de behoefte aan geavanceerde systemen voor vroegtijdige waarschuwing vanuit de lucht en aan goede samenwerking tussen bondgenoten. We kijken ernaar uit om bij te dragen aan een sterkere gezamenlijke veiligheid binnen de NAVO en Europa."