Gedachte-experiment: kwantumcomputers & onze realiteit kopiëren
In deze column wil ik een gedachte-experiment met je doen. Het gaat over kwantumcomputers en het simuleren van onze werkelijkheid.
Published on May 9, 2026
Onze DATA+ expert en hoofdredacteur Elcke Vels duikt in AI, cyber security en innovatie. In haar ‘What if…’ column verkent ze gedurfde scenario’s buiten de status quo.
Ik keek laatst naar de serie Devs en bleef, na de allerlaatste aflevering, veel te lang naar het plafond staren. In Devs bouwt een techbedrijf een gigantische kwantumcomputer die niet alleen het verleden kan bekijken, maar de complete werkelijkheid kan simuleren. Elke beweging van elk deeltje. Elke keuze. Elk mens. De gedachte is simpel: als het universum volledig uit natuurwetten bestaat, dan zou een extreem krachtige computer de werkelijkheid exact moeten kunnen voorspellen. Niet ongeveer. Gewoon helemaal.
Klinkt als sciencefiction. (Is het ook). Maar tegelijkertijd zitten we nu al aan het begin van iets wat verdacht veel op de eerste versie daarvan lijkt.
Kwantumcomputers van nu
Bedrijven als IBM Quantum, Google Quantum AI en IonQ bouwen vandaag al krachtige kwantumcomputers die berekeningen kunnen doen die we met normale computers niet kunnen maken. We kunnen quantumcomputers nu al nuttig inzetten. En in de nabije toekomst al helemaal. Voor chemie bijvoorbeeld. Materiaalkunde. Voor het maken van gepersonaliseerde medicijnen. We kunnen op een gegeven moment zelfs zeer accurate voorspellingen doen: over verkeerssituaties en het weer. Maar in theorie kan het veel verder gaan. Véél verder.
Naar het plafond staren
En dan nu de reden waarom ik naar het plafond zat te staren. Als een hyperintelligente beschaving een complete wereld perfect kan simuleren — inclusief mensen die zich bewust voelen — hoe groot is de kans dan nog dat wij in de ‘echte’ werkelijkheid leven? Waarom zouden wij precies de originele versie zijn? De eerste laag? De echte wereld onderaan de stapel?
Zodra het technisch mogelijk wordt om één realistische simulatie te maken, volgen er misschien miljoenen. Miljarden zelfs. Werelden in werelden in werelden. Statistisch gezien wordt het dan bijna vreemd om te denken dat wij nét in de oorspronkelijke werkelijkheid zitten. Vind ik dan.
Normaal ben ik totaal niet vatbaar voor complottheorieën, bijgeloof of zweverige ideeën. Maar dit voelt in mijn hoofd frustrerend logisch.
Goed. Misschien heb ik je hiermee ook een klein beetje de rabbit hole in geduwd. Toegegeven: dat heb ik misschien ook een klein beetje expres gedaan. Want eerlijk? Sparpartners zijn meer dan welkom.
Intussen probeer ik te wennen aan het idee dat ik deze tekst zit te typen in de 3000e, gesimuleerde laag van de werkelijkheid.