Exclusief inkijkje: upgrade hoogspanningsstation Eindhoven-Oost

Het elektriciteitsnet rond Eindhoven, dat grotendeels uit de jaren zestig van de vorige eeuw stamt, staat onder druk. Om de Brainportregio ook in de toekomst van voldoende elektriciteit te voorzien, investeert netbeheerder TenneT miljarden euro’s in het regionale hoogspanningsnet. Een van de projecten is station Eindhoven-Oost, dat twee keer zo groot moet worden. Hoe upgrade je een hoogspanningsstation dat ondertussen in bedrijf moet blijven? Verslaggever Elcke Vels kreeg een exclusief kijkje achter de schermen.

Ik rijd over de Daalakkersweg en vang een eerste glimp op van het station. Op het eerste gezicht weinig bijzonders: een afgesloten terrein, stalen masten en kabels. Eenmaal geparkeerd bij het hek word ik hartelijk ontvangen. Ik krijg een helm en veiligheidsschoenen aangereikt en niet veel later loop ik, samen met andere media en medewerkers van TenneT, over het terrein. Het is een bijzondere ervaring. Soms hoor ik de elektriciteit letterlijk door de kabels knetteren. Vooraf krijgen we duidelijke veiligheidsinstructies. We weten precies waar we wel en niet mogen komen. 

Al snel wordt duidelijk dat hier een belangrijk onderdeel van de energievoorziening van de Brainportregio ligt. “Dit hoogspanningsstation is verbonden met de landelijke 380 kV-ring”, zegt Katy Rosmulder, omgevingsmanager TenneT regio Eindhoven. “Vanaf hier wordt de stroom afgetakt naar het 150 kV-netwerk en gaat deze verder de regio in.”

Noodzakelijke uitbreiding

We lopen samen het terrein over, terwijl de omgevingsmanagers van TenneT ons vertellen waarom het upgraden van het hoogspanningsstation geen overbodige luxe is. “Er is sprake van netcongestie, oftewel: file op het elektriciteitsnet”, licht Rosmulder toe. “Veel ontwikkelingen in de samenleving vragen om steeds meer elektriciteit. Denk bij particulieren aan elektrische auto’s en warmtepompen. Ook bedrijven in de regio vragen meer stroom dan we oorspronkelijk hadden voorzien. We moeten daarom hard aan het werk om het netwerk uit te breiden.”

Vernieuwing en verdubbeling van het station

De komende jaren staan er verschillende werkzaamheden op de planning, zo wordt ons verteld. Aan de zuidzijde wordt het terrein bijna verdubbeld. Het is een complexe operatie die ook nog eens moet plaatsvinden terwijl de stroomvoorziening gewoon in bedrijf blijft. “Daarom bouwt TenneT in fases”, licht Rosmulder toe. “Eerst wordt de nieuwe infrastructuur aangelegd, waarna bestaande installaties stap voor stap worden vervangen.”

Een moderne transformator

We worden meegenomen naar een paar grote, grijze kolossen: de hoogspanningstransformatoren. Achter hun ogenschijnlijk eenvoudige uiterlijk gaat een cruciaal proces schuil. Deze transformatoren verlagen de spanning naar het niveau dat elektriciteit geschikt maakt voor consumptie, zodat deze verder het regionale netwerk in kan worden getransporteerd. 

TenneT gaat drie transformatoren uit de jaren zestig vervangen door één nieuw exemplaar, vertelt Rosmulder. “Die is compacter, heeft meer vermogen en is geluidsarmer. Voor de omgeving betekent dat dus een vermindering van de ervaren geluidsoverlast.” De huidige transformatoren hebben een vermogen van 450 MVA; de nieuwe 500 MVA.

Nieuwe verbindingen: door de lucht en onder de grond

Even verderop zien we de bovengrondse hoogspanningsverbinding. Om de grotere hoeveelheid elektriciteit te kunnen vervoeren, legt TenneT nieuwe hoogspanningsverbindingen aan. “Er komt een nieuwe bovengrondse 380 kV-verbinding tussen Eindhoven-Oost en Maasbracht”, zegt Rutger Vloet, net als Rosmulder ook omgevingsmanager in regio Eindhoven.

Wat betreft de oude verbinding: die blijft gewoon in gebruik. Deze kreeg eerder al een upgrade. Op de oude verbinding werden de stroomgeleiders namelijk vervangen door zogeheten HTLS-geleiders (High Temperature Low Sag). Deze lijnverbindingen hebben een composiet- of carbonkern in plaats van een traditionele stalen kern. Het resultaat: “er kan aanzienlijk meer stroom door dezelfde verbinding worden vervoerd”, aldus Vloet. De transportcapaciteit van de verbinding is hierdoor verhoogd van 3.000 naar 4.000 ampère, een toename van ongeveer 33%. Dit kan echter alleen wanneer daar ook daadwerkelijk ruimte voor is op het net.

De komende jaren worden ook de hoogspanningsmasten rondom Eindhoven-Oost vernieuwd. TenneT introduceert daarbij een nieuw mastontwerp, de Moldaumast. Vloet licht toe: “De huidige masten hebben twee traversen, waaraan de verschillende fases onder een bepaalde hoek ten opzichte van elkaar hangen. De nieuwe mast is hoger, heeft drie traversen en is ‘slanker’. Daardoor wordt de magnetische veldzone rondom de mast kleiner.” Dat is ook relevant voor omwonenden, die zich soms zorgen maken over de mogelijke gevolgen van magnetische veldzones. Toch is er volgens TenneT geen reden tot zorg: de magnetische veldsterkte blijft ruim binnen de geldende normen. “Voor gevoelige bestemmingen, zoals woningen en verzorgingstehuizen waar mensen langdurig verblijven, geldt een Europese richtwaarde van maximaal 100 microtesla. Wij hanteren een waarde van maximaal 0,4 microtesla,” zegt Vloet.

Naast de bovengrondse verbinding wordt ook het ondergrondse netwerk uitgebreid. Een van de projecten is een nieuwe 150 kV-kabelverbinding tussen Eindhoven-Oost en Maarheeze. 

Werkzaamheden vanaf najaar 2026

De uitbreiding van het station is een flinke klus, maar wel één met een duidelijk doel: zorgen dat Nederland klaar is voor de toekomst. Na de rondleiding keer ik terug naar mijn auto. Terwijl ik instap, realiseer ik me hoe afhankelijk onze samenleving is van hoogspanningsstations als Eindhoven-Oost. 

De werkzaamheden starten in het najaar van 2026 en lopen naar verwachting door tot medio 2032.