Alarmbel Europa’s techleiders: “Handel als één, of raak achterop”

Een zeldzame alliantie van Europa’s industriële zwaargewichten luidt de noodklok. In een gezamenlijk opiniestuk stellen leiders van bedrijven als ASML, Airbus, SAP, Siemens, Nokia en Ericsson dat Europa het risico loopt zijn technologische voorsprong te verliezen. Niet door een gebrek aan talent of ideeën, maar door fragmentatie, trage besluitvorming en het falen om op te schalen, stellen zij. Hun boodschap is duidelijk: Europa moet zich gaan gedragen als één ecosysteem, of het risico lopen irrelevant te worden in de mondiale techrace.

Een wake-upcall vanuit de kern van Europa’s techstack

De ondertekenaars zijn geen randfiguren. Samen vertegenwoordigen hun bedrijven de ruggengraat van Europa’s industriële en digitale infrastructuur, van chipmachines en connectiviteit tot enterprise software en luchtvaart. Gezamenlijk genereren zij honderden miljarden aan omzet, bieden zij werk aan bijna een miljoen mensen en investeren zij jaarlijks tientallen miljarden in R&D.

Precies daarom weegt hun boodschap zwaar: zij bevinden zich in het centrum van de technologieën die het komende decennium vormgeven: AI, halfgeleiders, geavanceerde netwerken en defensiesystemen. En vanuit dat perspectief zien zij een verontrustend patroon: Europa raakt achterop.

Geen gebrek aan innovatie, maar een gebrek aan schaal

De paradox in het hart van het opiniestuk is bekend voor iedereen die Europa’s innovatielandschap volgt: het continent blinkt uit in uitvindingen, maar worstelt met industrialisatie. Onderzoek van wereldklasse? Ja. Doorbraaktechnologieën? Absoluut. Wereldspelers op schaal? Veel minder.

De CEO’s stellen dat Europa’s probleem niet creativiteit is, maar fragmentatie. Markten blijven verdeeld, regelgeving is inconsistent en kapitaal is minder toegankelijk dan in de Verenigde Staten of China.

Het resultaat: veelbelovende innovaties schalen niet op, of schalen elders. Dit echoot eerdere waarschuwingen van Christophe Fouquet, CEO van ASML, die erop heeft gewezen dat Europa het risico loopt “een consument in plaats van een bouwer” te worden in sleutelgebieden zoals AI.

De prijs van aarzeling

Timing staat centraal in het betoog. Volgens de CEO’s bevindt de wereld zich in een fase van “ongekende technologische versnelling”, waarin beslissingen die in de komende jaren worden genomen de concurrentiekracht voor decennia bepalen. In die context is Europa’s trage tempo niet langer slechts een nadeel; volgens hen is het een strategisch risico.

De gevolgen reiken verder dan de economie. De auteurs leggen expliciet een verband tussen technologisch leiderschap en sociale cohesie, veiligheid en soevereiniteit. Verlies je het vermogen om kritieke technologieën te bouwen, dan verlies je de controle over je toekomst.

Een oproep tot “Één Europa”

Hun oplossing is zowel eenvoudig als politiek complex: Europa moet handelen als één.

Dat betekent het voltooien van de interne markt voor technologie en kapitaal, het afstemmen van industrieel beleid tussen lidstaten, het verminderen van regelgevende fragmentatie en het versnellen van besluitvorming op EU-niveau.

In essentie roepen de CEO’s Europa op zich meer te gedragen als een uniform innovatiesysteem: dichter bij de schaal en samenhang die in de VS of China te zien zijn. Het is geen nieuw idee. Maar afkomstig van de leiders van bedrijven die afhankelijk zijn van (en mede vormgeven aan) Europa’s technologische capaciteiten, voelt de urgentie anders.

Van ecosysteemkracht naar uitvoeringskracht

Een van de meer subtiele inzichten in het stuk is dat Europa al veel van de ingrediënten in huis heeft om te slagen. De bedrijven achter de brief vormen wat zij beschrijven als een “kern” van technologische ecosystemen, die chips, connectiviteit, software en industriële systemen omvatten.

Met andere woorden: de basis is er. Wat ontbreekt, is uitvoering op schaal. Dat is een bekend thema in heel Europa, waar deeptech-innovatie floreert, maar opschaling vaak afhankelijk is van mondiale markten en kapitaal. Het betoog van de CEO’s versterkt een groeiend besef: Europa’s concurrentie-uitdaging gaat minder over uitvinden en meer over systeemontwerp.

De toon van het stuk is urgent maar niet defaitistisch. De auteurs benadrukken dat Europa’s situatie “grotendeels door onszelf is veroorzaakt”, en dus oplosbaar is. Maar het venster sluit, zeggen zij. Terwijl mondiale investeringen in AI, halfgeleiders en digitale infrastructuur versnellen, wordt de kloof tussen regio’s groter. En zodra ecosystemen elders kritische massa bereiken, wordt inhalen exponentieel moeilijker.

De echte vraag: kan Europa coördineren?

Het opiniestuk werpt uiteindelijk een diepere vraag op, een die verder gaat dan technologiebeleid: kan Europa coördineren op het niveau dat nodig is om te concurreren in een wereld van schaal? Decennialang heeft het continent nationale belangen in balans gebracht met collectieve ambitie. Dat model bracht stabiliteit en welvaart. Maar in een wereld die wordt bepaald door snelheid, kapitaalintensiteit en geopolitieke concurrentie, is het mogelijk niet langer voldoende.

De CEO’s vragen niet alleen om beter beleid. Ze vragen om een verandering in denkwijze. Van samenwerking naar coördinatie. Van fragmentatie naar focus. Van potentieel naar uitvoering.

Van waarschuwing naar test

De boodschap van Europa’s techleiders is niet subtiel: het continent staat op een kruispunt. Het heeft het talent, de bedrijven en de technologische diepgang om de volgende golf van innovatie te leiden. Maar zonder structurele verandering dreigen die sterke punten te verwateren.

Von der Leyen with ASML, Airbus, SAP, Siemens, Nokia, Ericsson