Eerste robot arts met AI getest in Nederlands ziekenhuis

Onderzoekers van een Nederlandse universiteit en een ziekenhuis hebben samengewerkt om te testen of een AI-robot in staat is om patiënten medische informatie te verstrekken en een deel van de werklast van artsen over te nemen. Een pilotonderzoek laat zien dat zowel patiënten als artsen voorzichtig optimistisch zijn, hoewel er nog ruimte voor verbetering is.

De gezondheidszorg staat onder toenemende druk. Personeelstekorten en een stijgende zorgvraag beperken de toegang tot zorg. Duidelijke en effectieve communicatie met patiënten, met name die met chronische aandoeningen, blijft van cruciaal belang. Digitale technologieën bieden ondersteuning, maar roepen ook vragen op over betrouwbaarheid en vertrouwen.

AI wordt een tastbaar en fysiek wezen

Uit eerste tests blijkt dat patiënten meer vertrouwen hebben in een AI die medische informatie verstrekt als deze tastbaar is en menselijk gedrag nabootst. Om deze reden hebben de Universiteit Twente en Medisch Spectrum Twente (MST) de Zweedse 'Furhat' robot getest. Furhat is namelijk uitgerust met een microfoon, luidsprekers, een gezicht dat beweegt wanneer het praat, de mogelijkheid om iemand in de ogen te kijken en emoties te spiegelen.

De gesprekskwaliteit wordt verbeterd door een projector die gezichtsachtige animaties weergeeft op de binnenkant van een semi-transparant plastic gezichtsmasker. Daarnaast kan de 3D-projector ook lipsynchronisatie en non-verbale communicatie verzorgen.

De Generative Pre-training Transformer (GPT)-robot met gezicht is getraind met vooraf goedgekeurde en door artsen gecontroleerde websites en is getest op zijn informatieve capaciteiten en acceptatie door patiënten en artsen in MST.

Van het laboratorium naar de kliniek

Om een idee tot leven te brengen, moet het eerst grondig worden getest. Voor Furhat begon het testen in het laboratorium met gesimuleerde gesprekken om de aantrekkelijkheid, gebruiksvriendelijkheid, betrouwbaarheid en efficiëntie te testen. Om te begrijpen of de robot door iedereen kan worden gebruikt, kwamen de gesimuleerde patiënten uit verschillende landen.

Nadat alle tests waren doorstaan, verhuisde Furhat naar het ziekenhuis. 21 patiënten met verschillende stadia van artrose, een botziekte, en zeven zorgprofessionals gingen in interactie met de robot. Uit het onderzoek blijkt dat zowel patiënten als artsen deze fysieke aanwezigheid accepteerden. Bovendien werd de informatie die de robot verstrekte over het algemeen als nauwkeurig en relevant ervaren. Enerzijds vertrouwden patiënten de informatie en vonden ze het gesprek toegankelijk en prettig. Artsen vinden het oorspronkelijke idee goed en denken dat de robot een informerende rol kan vervullen.

Aan de andere kant is er nog ruimte voor verbetering. Artsen merken op dat de robot veel advies geeft in één zin en dat de uitspraak van medische termen verbeterd kan worden. Bovendien moeten morele beslissingen door mensen worden genomen. Patiënten vertrouwen de robot nog niet meer dan medische professionals.

Verder onderzoek vergt samenwerkingen

Deze resultaten benadrukken zowel het potentieel van AI en robots in de gezondheidszorg als de gebieden die verbetering behoeven, zoals taalvaardigheid en betrouwbaarheid op lange termijn, voordat ze als volledig autonome ziekenhuismedewerkers kunnen functioneren.

Culturele factoren, zorgorganisatie en digitale geletterdheid kunnen van invloed zijn op hoe een AI-ondersteunde robot wordt ervaren. Toekomstige studies zouden dit onderzoek in meerdere centra en landen moeten herhalen om te onderzoeken hoe context en locatie van invloed zijn op acceptatie, vertrouwen en effectiviteit. Effectiviteit moet zowel economisch als in termen van communicatie worden gemeten, bijvoorbeeld aan de hand van informatiebehoud.