Een beer op de weg als wapen tegen terroristische aanslagen

In steden door heel Europa zijn openbare pleinen en evenemententerreinen steeds vaker te herkennen aan rijen grijze betonblokken, die de wacht houden tegen de dreiging van aanslagen waarbij voertuigen worden ingezet. Na een reeks dodelijke incidenten in Duitsland en andere landen in de afgelopen jaren zijn deze barrières een vast onderdeel geworden van de moderne stedelijke beveiliging. Maar een Nederlandse ontwerper vindt dat veiligheid en esthetiek elkaar niet hoeven uit te sluiten — en hij heeft een beer van 1.200 kilo gebouwd om dat te bewijzen.

Paul Bas, een ontwerper uit Eindhoven, bedacht het concept van de ‘beer op de weg’ – een 3D-geprinte betonnen beer van 1.200 kilo, bedoeld als een uitnodigender alternatief voor de standaard antiterrorismebarrières.

Het idee is ontstaan uit frustratie over de saaie, logge betonblokken die regelmatig bij openbare evenementen worden ingezet om te voorkomen dat voertuigen of aanvallers door wegafsluitingen heen breken. “Die antiterrorisme- of verkeersblokkerende objecten zijn altijd lomp en zielloos”, vertelde Bas aan Omroep Brabant. De beer daarentegen is ontworpen om te charmeren. Met een lengte van 178 centimeter nodigt hij mensen uit om erop te zitten en te spelen – en is hij tegelijkertijd stevig genoeg om een auto tot stilstand te brengen.

Een familie van beren

Elke beer kan in slechts twee uur met een 3D-printer worden geproduceerd, waardoor het concept in theorie schaalbaar is, hoewel het gewicht en de vorm uitdagingen vormen voor het stapelen en het regelmatig verplaatsen ervan. Bas ziet dit niet als een tekortkoming, maar als een voordeel: de beren zijn bedoeld als semi-permanente elementen in de stedelijke ruimte, die in actie komen wanneer evenementen dat vereisen.

Het concept wordt momenteel getest in de gemeente Valkenswaard, in Noord-Brabant. Een studente genaamd Coby Werson bracht een van de beren naar het centrale marktplein van de stad als onderdeel van haar afstudeerproject, waar hij via een QR-code feedback van het publiek verzamelt. Haar visie reikt verder dan één enkele beer: ze hoopt uiteindelijk een hele berenfamilie in Valkenswaard te plaatsen – compleet met babyberen – die elk een vaste plek in de stad krijgen en klaar staan om indien nodig voor veiligheidsdoeleinden te worden ingezet.

Bescherming van mensenmassa’s tegen terroristische aanslagen

De timing lijkt treffend. De afgelopen jaren hebben aanslagen met voertuigen op kerstmarkten en bij openbare bijeenkomsten in Duitsland in heel Europa opnieuw de discussie aangewakkerd over hoe drukbezochte plekken kunnen worden beveiligd zonder ze in forten te veranderen. Critici van de huidige oplossingen stellen dat een hardhandige beveiligingsinfrastructuur een sfeer van angst creëert, waardoor juist dat gevoel van openheid wordt aangetast dat openbare ruimtes juist zouden moeten uitstralen. De beren van Bas bieden een ander alternatief: beveiliging die opgaat in het stadsbeeld, waar kinderen op kunnen klimmen en waar de lokale bevolking misschien zelfs van gaat houden.

Er zijn gesprekken gaande met lokale gemeenten over het permanent plaatsen van de beren, hoewel er nog geen bestellingen zijn binnengekomen – iets wat Bas toegeeft een teleurstelling te zijn. Het navigeren door de traag werkende bureaucratie van de lokale overheid, merkt hij op, is een andere uitdaging dan het ontwerpwerk zelf.

Toch staat de beer daar op het marktplein, met zijn betonnen snuit naar de weg gericht. Of dit de manier waarop Europese steden over openbare veiligheid denken zal veranderen – één knuffelbare barricade tegelijk – valt nog te bezien.