De vrouw achter Ziemi wist als kind al dat ze zou uitvinden

Het is een simpel maar ingenieus idee: de biomotion-verlichting van Ziemi maakt de bewegende benen van fietsers zichtbaar. Daardoor vallen ze beter op en gebeuren er minder ongelukken. Het brein achter het bedrijf is Luci Santema, die op haar kantoor inmiddels haar eigen R&D-ruimte heeft waar ze volop experimenteert. Een plek waar ze als kind al van droomde. "Voor zover ik me kan herinneren, wist ik al dat ik dit pad zou bewandelen."

Toen Santema hoorde dat 71% van de fietsongelukken zijwaarts gebeurt, zag ze een probleem dat opgelost kon worden. Haar concrete antwoord: Ziemi oprichten.

Dat is typisch Santema. Een probleem zien en vrijwel meteen denken: hoe kan het anders? "Eigenlijk ben ik altijd al bezig geweest met dingen bedenken en bouwen. Als kind voelde ik die drang om dingen te maken al heel sterk."

Extravert en sociaal

Wie bij een uitvinder een teruggetrokken nerd voor zich ziet, gebogen over een werkbank, moet bij Santema zijn beeld misschien bijstellen. Als kind was ze juist extravert en sociaal. "Ik had heel veel vriendjes en vriendinnetjes", vertelt ze.

Willy Wortel en een hete draad

Toch kon ze zich uren verliezen in het bedenken en maken van dingen. De inspiratie kwam soms uit onverwachte hoek.

"Het begon bij mij met Donald Duck", zegt Santema met een lach. Of eigenlijk: met Willy Wortel, de uitvinder uit Duckstad die met zijn eindeloze stroom aan uitvindingen steeds weer problemen probeert op te lossen. Thuis hadden ze een abonnement op het blad. "Ik bladerde altijd meteen door naar de pagina's van Willy Wortel."

Ook thuis kreeg ze het nodige mee. Haar vader is hoogleraar industrieel ontwerpen en nam haar rond haar achtste mee naar zijn werk aan de TU Delft. Daar liep ze tussen studenten die allerlei dingen aan het maken waren. In de kelder zat een makerspace waar ze zelf aan de slag mocht.

"Ik weet nog dat ik met zo'n hete draad door piepschuim heen ging. Daar kon je figuurtjes en allerlei andere dingen mee maken. Ik vond dat fantastisch." Het bezoek bleef hangen. "Volgens mij is daar mijn droom om zelf dingen te bedenken en te bouwen echt gekatalyseerd."

De WCiraf

Op de basisschool trok vooral het onbekende haar aandacht. Voor een spreekbeurt koos Santema Wubbo Ockels als onderwerp. Niet zozeer vanwege zijn ruimtemissies, maar vanwege zijn zeilschip. Ockels had een schip ontwikkeld dat niet met een gewone mast en een zeil werd voortgetrokken, maar met een grote vlieger. Een knap staaltje inventiviteit. 

Dat vond Santema interessant. "Ik vond het heel cool om te leren dat je op een nieuwe manier dingen kunt oplossen. Dat je niet per se het gebaande pad op hoeft."

Op haar tiende mocht ze zelf een idee uitproberen in Het Beste Idee van Nederland. Samen met anderen bedacht ze de WCiraf: een wc-rolhouder waarbij een lege rol automatisch naar beneden viel en een nieuwe rol tevoorschijn kwam. Tegenwoordig klinkt het niet bijzonder, maar in 2006 bestond zo'n systeem nog niet.

Het bleef niet bij één idee. In het appartementencomplex van haar opa en oma stopte ze briefjes in de brievenbussen. "Daar stond dan op: heb je een probleem? Vertel het me, dan kom ik langs." Zo maakte ze een kliksysteem op een wandelstok zodat je ‘m aan een tafel kon klikken, zodat die niet omviel. 

Geld vroeg ze er niet voor. "Ik vond het gewoon heel leuk om oplossingen te verzinnen."

Van de schoolbank naar de tekentafel

Op de middelbare school koos Santema voor het N&T-profiel. Daarna belandde ze, bijna vanzelfsprekend, bij Industrieel Ontwerpen aan de TU Delft. De wereld verbeteren bleef haar interesseren, met duurzaamheid als een van haar belangrijkste aandachtspunten.

Tijdens haar stage bij Unilever Research & Development in Wageningen dacht ze dicht bij de kern van het plasticafvalprobleem te zitten. Als ze iets wilde veranderen aan de enorme berg plastic afval, zo redeneerde ze, moest ze zijn waar een groot deel van die verpakkingen wordt bedacht en geproduceerd.

De praktijk viel tegen.

"Ik had verwacht dat ik in een soort Willy-Wortelomgeving zou komen, met allemaal testjes en experimenten en mensen met hetzelfde uitvindersbrein als ik. Maar dat was gewoon niet zo." Santema merkte dat er minder ruimte was voor innovatie dan ze had verwacht.

Misschien moest ze die omgeving dan maar zelf creëren.

Ziemi: een nieuw hoofdstuk

En dat deed ze. Santema koos echter voor een andere richting. Niet duurzaamheid, maar veiligheid werd haar focus. Met Ziemi gaat het de goede kant op, aldus Santema. Begin dit jaar haalde het bedrijf bijna 2 miljoen euro op met een crowdfundingcampagne. “Het team groeit, we hebben een nieuw kantoor en ik heb eindelijk de ruimte waar ik als kind al van droomde: mijn eigen R&D-ruimte.” Daar wordt alweer aan nieuwe ideeën gewerkt. "We zijn bezig met hardloopverlichting, hondenverlichting en eigenlijk alles wat er nog meer gaat ontstaan om het een stukje veiliger te maken."

Toekomstmuziek

De cirkel is daarmee bijna rond. Toch is er nog een droom die Santema voor later bewaart: een uitvindersacademie voor kinderen. "Het lijkt me heel gaaf om de toekomstige generatie uitvinders te inspireren en te laten zien dat je ook op deze manier naar de wereld kunt kijken."

Voorlopig moet die droom wachten. Eerst wil Santema bij Ziemi zelf nog volop ervaring opdoen met het bedenken én op de markt brengen van nieuwe producten. 

"Ik heb het voorlopig even geparkeerd." Wordt vervolgd.