De race om chips is ook een race om talent

Nederland behoort tot de wereldtop van de halfgeleiderindustrie. Die positie willen we behouden én versterken. Daarvoor zijn niet alleen technologie en investeringen nodig, maar vooral: talent. Tijdens de Beethoven Chip Talent Summit gisteren kwam het chipecosysteem samen om de toekomst van microchiptalent in Nederland vorm te geven. ASML, Nearfield Instruments, de TU Delft, de Leidse instrumentmakers School en tal van andere spelers uit de chipwereld waren erbij.

In maart 2024 werd Project Beethoven gelanceerd: een omvangrijk miljardenpakket van het kabinet en de regio's om het Nederlandse ecosysteem rond de microchipindustrie te versterken. Een belangrijk onderdeel daarvan is het opleiden van nieuwe technici. Tot 2030 moeten er maar liefst 33.000 extra mensen worden opgeleid voor de sector. 

Gisteren kwam de community samen in Delft tijdens de Beethoven Chip Talent Summit 2026. Met honderden deelnemers uit verschillende hoeken was het een mooie illustratie van hoeveel er inmiddels in beweging is. Het programma bood een mix van inspirerende presentaties, paneldiscussies en rondleidingen op de TU Delft Campus. Ook een muzikaal intermezzo ontbrak niet: een uitvoering van een werk van Beethoven.

‘Dwars door instituties heen’

Hester Bijl, rector magnificus van de TU Delft, trapte af. De TU Delft leidt jaarlijks duizenden studenten op die later als ingenieur, onderzoeker, ontwerper of ondernemer bijdragen aan technologische innovatie. De universiteit telt inmiddels bijna 28.000 studenten, een recordaantal. "Dat zijn de toekomstige ontwerpers, onderzoekers en ondernemers die de innovaties van morgen mogelijk maken”, aldus Bijl.

Een mooie mijlpaal. Volgens haar kunnen onderwijsinstellingen deze opgave echter niet alleen dragen. Ze benadrukte een boodschap die de rest van de dag steeds terugkwam. "Er zijn vandaag mensen bij elkaar gekomen die niet vaak in dezelfde ruimte zitten: beleidsmakers, onderwijsinstellingen, scale-ups en startups. Dat is belangrijk, want de uitdaging waar we voor staan loopt dwars door onze instituties heen." Oftewel: alleen door samen te werken gaan we de 33.000 behalen.

‘Nederland kiest ervoor een belangrijke bedrijfstak te behouden’

Die samenwerking is volgens Hans de Jong, voormalig topman van Philips, dan ook een van de onderscheidende kenmerken van Beethoven. "Het unieke van Beethoven is dat Nederland ervoor kiest om een belangrijke bedrijfstak voor Nederland te behouden en verder te versterken. Centrale en lokale overheden werken nauw samen met bedrijven en kennisinstellingen. Die combinatie van samenwerking en schaal hebben we in Nederland nog niet eerder op deze manier gezien."

Het belang van talent voor ASML

Ook Cristina Monteiro sprak het publiek toe. Monteiro is de Executive Vice President Human Resources & Organization bij ASML. Het bedrijf ontstond in 1984 als joint venture van Philips en ASM, met 31 medewerkers. Inmiddels is ASML uitgegroeid tot een wereldwijd bedrijf met tienduizenden medewerkers en locaties op drie continenten. Tienduizenden medewerkers klinkt als veel, maar ook Monteiro benadrukt dat technisch talent schaars is. Voor ASML is het opleiden van voldoende chiptalent dan ook essentieel.

“Achter elke technologische doorbraak staan mensen”, benadrukt Monteiro. “ASML investeert zelf al jaren in die talentpijplijn”, vertelt ze, van technieklessen voor basisschoolleerlingen tot leer-werktrajecten voor mbo- en hbo-studenten en scholarships voor technische masterstudenten. Met Beethoven probeert het bedrijf die aanpak nu samen met onderwijs en overheid verder op te schalen. 

De weg naar 2030

Twee paneldiscussies brachten vier opgaven voor 2030 scherp in beeld: meer talent opleiden, talent behouden, internationaal talent aantrekken en mensen blijven bijscholen.

Kwalitatief goed onderwijs is een belangrijke pijler, zo bleek uit de paneldiscussie met het onderwijs. Zo ontwikkelde Kuijpers afgelopen jaar de eerste onderwijscleanroom binnen het mbo, bij Ter AA in Helmond. “Waar een wil is, is een weg. Beethoven heeft die gezamenlijke ambitie sterk gestimuleerd”, zegt Marjolein Rijpkema, directeur bij Kuijpers.

"Het wordt ook een opgave om mensen binnen het werkveld te behouden", zegt Roland van Vliet, medeoprichter en Chief Partnership Officer van Nearfield Instruments, tijdens de paneldiscussie met de industrie. Dat betekent overigens niet dat mensen hun hele loopbaan bij dezelfde werkgever moeten blijven. Integendeel: het is juist goed als medewerkers de overstap maken naar een ander bedrijf, zolang ze maar binnen de sector blijven. "Daar wordt iedereen uiteindelijk sterker van. Door mensen de ruimte te geven om binnen de sector te rouleren, kunnen ze nieuwe ervaring opdoen, kennis delen en zich verder ontwikkelen."

Ook is het de komende jaren van belang dat internationaal talent zich welkom blijft voelen in Nederland, benadrukt hij. “Er werken 52 verschillende nationaliteiten bij ons.” Dat zij zich op hun gemak voelen in Nederland is niet vanzelfsprekend.” Buitenlands talent komt terecht in een steeds meer gepolariseerde samenleving waarin migratie ter discussie staat, stelt hij. Daar moet de komende jaren werk van worden gemaakt.

Tot slot kwam het belang van leven lang ontwikkelen (LLO) aan bod. Zo werkt Nearfield Instruments aan een eigen Academy, samen met onderwijsinstellingen, om mensen gericht op te leiden voor de specifieke behoeften van het bedrijf.

Een feestelijk einde

Het plenaire deel werd afgesloten door de Leidse instrumentmakers School (LiS). Al 125 jaar levert de school vakmensen voor de techniek. Drie studenten van de nieuwe generatie stonden op het podium, onder wie Connor. "Ik ben tweedejaarsstudent. Wat ik mooi vind, is dat de waarde van het mbo steeds meer wordt gezien. Het mbo wordt steeds meer gewaardeerd en het taboe dat het mbo niet goed genoeg zou zijn, verdwijnt gelukkig."

Het 125-jarig bestaan is niet de enige reden dat de LiS het plenaire gedeelte afsloot. Tijdens de summit werd ook de officiële aftrap gegeven voor de nationale opschaling van de school. De LiS wil niet overal eigen vestigingen openen, maar juist samenwerken met regionale mbo-partners binnen bestaande hightech-ecosystemen. In Brainport gebeurt dat met Summa, in andere regio's met onder meer Firda, ROC van Twente en VISTA. Zo ontstaat een landelijk netwerk waarin regionale opleidingen worden verbonden met de kennis en vakstandaard van de LiS. “Met de landelijke opschaling kunnen we groeien naar ongeveer 700 studenten”, zegt Stef Vink, directeur-bestuurder van de LiS.

Erwin Borgmeijer, projectmanager Beethoven en LLO Hightech Industrie, sluit af. Hij benadrukt de samenwerking die mede dankzij Beethoven is ontstaan. "Je ziet wat er gebeurt als je samen optrekt. Dan kun je in een regio echt iets betekenen voor talent: talent behouden én nieuw talent opleiden."

Na een aftelling van tien naar nul volgde de officiële lancering van de nationale opschaling. Met een druk op een grote groene knop barstte een confettiregen los.