De man achter de wereld van Star Trek ontwierp ook voor Philips

Sci-fi legende Syd Mead werd wereldberoemd met zijn werk voor sciencefictionfilms. Minder bekend is dat hij twaalf jaar bij Philips werkte, waar hij de ruimte kreeg om te ontwerpen: cassetterecorders, haardrogers; en in zijn schetsen (her)ontwierp hij kantoorpanden. Dat toekomstdenken leeft voort binnen Philips: ook vandaag werken designers binnen het bedrijf dagelijks aan de innovaties van morgen. 

Star Trek, Blade Runner, Tron en Aliens. Het is een greep uit de sciencefictionfilms waarvoor Syd Mead futuristische werelden ontwierp. Zijn blik was altijd op de toekomst gericht. Geen wonder dat Philips en andere bedrijven hem jarenlang de vrijheid gaven om te bedenken hoe producten en omgevingen van morgen eruit kunnen zien. Als iemand de toekomst kon verbeelden, was hij het wel.

Tijdens zijn werk aan Star Trek: The Motion Picture leidde Mead een opmerkelijk dubbelleven. Overdag ontwierp hij voor Philips alledaagse producten, van broodroosters tot scheerapparaten. ’s Avonds werkte hij in zijn hotelkamer aan V’Ger, het mysterieuze buitenaardse wezen uit de film. 

Een kantoorpand ontworpen door Syd Mead. Credits: Royal Philips N.V.

In het Philips Museum, tijdens Dutch Design Week 2026, was het werk dat de wereldberoemde Syd Mead voor Philips verrichtte te zien. Ik besloot een kijkje te nemen.

Enkele tentoongestelde producten uit de jaren zeventig laten zien hoe Mead zijn stempel op de toekomst drukte. Een apparaat dat lijkt op een ouderwetse telefoon, blijkt een draagbare haardroger met een opblaasbare kap te zijn. Vrouwen konden het in 1977 op hun hoofd dragen en ondertussen hun handen vrijhouden voor andere taken. Ook een mixer uit 1972 en een wekker uit 1975, beide ontworpen door Mead, staan opgesteld. Een ding wordt me duidelijk terwijl ik over de expositievloer beweeg: Mead zat allesbehalve stil.

Zijn werk ging bovendien verder dan apparaten alleen. Ook met tekeningen van onder meer een ziekenhuis van de toekomst liet hij zien hoe hij nadacht over de rol van technologie in het dagelijks leven en de zorg. Ik vind het fascinerend om te zien hoe een ontwerper uit die tijd al zo ver vooruit kan lopen.

‘Zijn manier van denken is nog steeds relevant’

In het museum ontmoet ik Barbara Koop, head of usability bij Philips. Ze vertelt me allerlei details over Meads werk. Ook vertelt ze over hoe zijn visie steeds voortleeft bij Philips. “We willen laten zien dat zijn manier van denken nog steeds relevant is. Nog steeds kijken we naar de toekomst en proberen we te begrijpen wat mensen straks nodig hebben.” Ze laat me ook werk zien van andere designers die in de tentoonstelling te zien zijn.

Onbelangrijk is dat toekomstdenken niet. Waar Philips vroeger vooral apparaten voor de huiskamer ontwierp, werkt het bedrijf nu ook aan technologie voor de zorg. Die moet vaak tien tot vijftien jaar mee. Bij MRI-scanners is het daarom belangrijk om niet alleen naar de behoeften van vandaag te kijken, maar ook naar die van morgen. 

De rol van design in Philips MRI-systemen

Na een uitgebreide blik te hebben geworpen op de expositie, loop ik de trap af naar beneden. Daar geeft Hyelin Lee, productontwerper van MRI-systemen bij Philips, een presentatie. 

Een belangrijk punt in haar presentatie: als productontwerper kijk je verder dan de technische mogelijkheden. “Je moet vooral de patiënt, voor wie je het product ontwerpt, vanaf het begin bij het ontwerpproces betrekken.”

Voor patiënten kan een MRI-onderzoek behoorlijk spannend zijn. Ze liggen in een nauwe ruimte, moeten stil blijven liggen en krijgen te maken met harde geluiden. Daar komt soms de onzekerheid over de uitslag nog bij. "Door de technologie zo veel mogelijk rondom de patiënt en diens behoeften te ontwerpen, kunnen we de ervaring prettiger maken”, aldus Lee. Als voorbeeld noemt ze een MRI-tafel die extra laag kan worden ingesteld. Daardoor kunnen patiënten die bijvoorbeeld in een rolstoel zitten makkelijker op de tafel plaatsnemen. Zo maakt een relatief eenvoudige ontwerpkeuze de MRI-scan toegankelijker.

Een ander voorbeeld van hoe design de zorg verbetert, is het steeds lichtere ontwerp van MRI-scanners. Lee: “oudere systemen waren soms zo zwaar dat ze niet zomaar tussen verdiepingen of door een ziekenhuisgebouw konden worden verplaatst. Een lichter ontwerp, met BlueSeal technologie, maakt de technologie toegankelijker en geeft ziekenhuizen meer vrijheid in waar ze de scanners inzetten.”

In Oekraïne werd bijvoorbeeld een mobiele MRI-scanner van Philips ingezet bij verschillende ziekenhuizen waar deze technologie eerder niet beschikbaar was. Tussen april en oktober 2022 werden met de scanner meer dan duizend onderzoeken uitgevoerd.

Een les voor iedereen

Naast MRI-systemen werken designers bij Philips aan tal van andere innovaties. Ze ontwerpen onder meer echoapparatuur, patiëntmonitoren en draagbare technologie die zorgverleners helpt patiënten beter in de gaten te houden. 

Kortom: Mead is inmiddels overleden, maar de rol van design bij Philips is nog altijd groot. Juist nu de druk op de zorg toeneemt en mensen langer thuis moeten blijven wonen, is het belangrijk dat technologie aansluit op de behoeften van patiënten en zorgverleners. Slim ontworpen toepassingen maken de zorg betaalbaarder en efficiënter. Zoals Koop het verwoordt: "We willen zorgverleners tijd teruggeven, zodat ze zich meer op de patiënt kunnen richten." 

Na de expositie loop ik naar huis. Onderweg bedenk ik me dat Meads visie niet alleen thuishoort in sciencefictionfilms of de zorg, maar ook in ons dagelijks leven. Want misschien kunnen we allemaal iets opsteken van Mead: de toekomst overkomt ons niet alleen, we kunnen haar zelf ontwerpen.