De endometriose-robot: een doorbraak tegen verborgen pijn

Katja Snoeijs, spits van het Nederlands elftal, deelde onlangs dat ze jarenlang kampte met onverklaarbare pijn die haar carrière en dagelijks leven beïnvloedde. Pas na jaren van klachten en een zware periode met ondraaglijke pijn kreeg zij de juiste diagnose en behandeling: endometriose. Haar verhaal staat symbool voor de stille strijd die veel vrouwen voeren.

Endometriose treft in Nederland zo’n 450.000 vrouwen, maar blijft vaak jarenlang onzichtbaar. De chronische aandoening, waarbij baarmoederslijmvliesachtig weefsel buiten de baarmoeder groeit, veroorzaakt ontstekingen, littekens, hevige pijn en soms onvruchtbaarheid. Toch duurt het gemiddeld zeven jaar voordat de juiste diagnose wordt gesteld, doordat klachten vaak worden afgedaan als ‘gewone’ menstruatiepijn of andere buikklachten.

Tegen die achtergrond kondigt zich nu een mogelijke doorbraak aan: de inzet van gespecialiseerde operatierobots door de Nederlandse Endometriose Kliniek (NEK). Deze technologie luidt een nieuw tijdperk in voor de behandeling van complexe endometriose en biedt hoop op sneller herstel en een beter leven voor duizenden vrouwen. 

Huidige oplossingen en hun beperkingen 

Voordat we ingaan op de nieuwste robots, geven we een overzicht van de huidige behandelingen. Na de diagnose wordt endometriose vaak eerst behandeld met hormonen, zoals de pil of een spiraal, en soms met leefstijlaanpassingen. Bij complexe vormen, waarbij organen zoals blaas of darmen zijn aangetast, is een operatie nodig via een laparoscopie. 

Een laparoscopie is een kijkoperatie met kleine sneetjes, maar heeft beperkingen: één chirurg bestuurt de instrumenten, er is alleen 2D-beeld (diepte wordt dus niet gezien) en precisiewerk is lastig bij verklevingen met zenuwen of bloedvaten. Bij complexe gevallen, ofwel diepe endometriose, is uiterste precisie van toepassing, zeggen de artsen van NEK. 

De opkomst van de operatierobot in Delft

De NEK, in het Reinier de Graaf Ziekenhuis in Delft, voert sinds november 2025 operaties uit met behulp van een geavanceerde operatierobot. In korte tijd zijn daar al 20 vrouwen met ernstige, diepe endometriose succesvol geopereerd met deze machine. 

De kliniek maakt gebruik van een zogenaamde ‘dual console’ robot. Hierdoor kunnen twee chirurgen tegelijkertijd meekijken of de operatie sturen. Dit is vooral belangrijk bij complexe gevallen waarbij meerdere specialisten nodig zijn. Denk aan een gynaecoloog die samenwerkt met een uroloog of chirurg wanneer endometriose de blaas of darmen heeft aangetast. Het ziekenhuis heeft inmiddels zelfs een tweede operatierobot in gebruik genomen om aan de groeiende vraag te voldoen. 

Ook andere ziekenhuizen, zoals Rijnstate in Arnhem, zetten de Da Vinci robot in voor gynaecologische ingrepen. Deze centralisatie van expertise zorgt ervoor dat patiënten met de meest complexe klachten de best mogelijke zorg krijgen. 

Millimeterprecisie spaart gezond weefsel

Wat maakt deze robot nu zo superieur aan de traditionele methoden? Het grootste voordeel zit in het zicht en de bewegingsvrijheid. De robot biedt de chirurg een sterk vergroot 3D-beeld van het operatiegebied. Hierdoor kan de arts met millimeterprecisie werken.

De instrumenten aan de robotarmen kunnen bovendien meer bewegingen maken dan de menselijke pols of de conventionele laparoscopie. De chirurg kan het weefsel wegsnijden terwijl bloedvaten, zenuwen en omliggende organen gespaard blijven. De operatie is, net als de laparoscopie, minimaal invasief, wat betekent dat er geen grote littekens worden achtergelaten. Dit verkleint ook de kans op infecties.