CERN verwarmt Frans dorp met afvalwarmte

De Large Hadron Collider (LHC) van CERN, gelegen op de Frans-Zwitserse grens, doet inmiddels meer dan deeltjesfysica alleen. Sinds januari 2026 wordt de restwarmte van het koelsysteem van de versnellers hergebruikt om het nabijgelegen Ferney-Voltaire te verwarmen. Daarmee is de LHC een pionier in een circulair energiemodel.

Thermodynamische techniek bij Punt 8

Deze technische verandering, die sinds halverwege januari 2026 is afgerond, is een grote wijziging aan de koelinfrastructuur van de deeltjesversneller. Historisch gezien werd de enorme warmte die door de cryogene en elektronische systemen van de versneller werd gegenereerd, via verdampingskoeltorens aan de atmosfeer afgegeven. De nieuwe configuratie vangt deze thermische energie op bij Punt 8 van de 27 kilometer lange ring, op slechts 2,7 kilometer van Ferney-Voltaire. In plaats van de energie af te voeren, leidt het systeem heet water door twee op maat gemaakte warmtewisselaars, elk met een capaciteit van 5 MW. Deze hardware-integratie maakt de overdracht van thermische energie naar het stadsverwarmingsnetwerk mogelijk zonder het industriële koelwater van de LHC te mengen met de gemeentelijke watervoorziening.

Schaalbaarheid en betrouwbaarheid tijdens stilstanden

Het huidige vermogen van 5 MW is geen harde limiet; energiecoördinatoren van CERN geven aan dat met de twee geïnstalleerde warmtewisselaars het vermogen in theorie kan worden verdubbeld tot 10MW, mits de primaire onderzoeksmissie niet in het gedrang komt. De betrouwbaarheid van deze energiebron wordt de komende maanden echter op de proef gesteld. De LHC staat gepland voor zijn Long Shutdown 3 (LS3) vanaf de zomer van 2026 ter voorbereiding op upgrades voor hoge luminositeit. De luminositeit is een aanduiding van de hoeveelheid botsingen binnen een bepaalde tijd, dit wordt aangeduid met licht. Hoe hoger de helderheid hoe meer gegevens de experimenten verzamelen, waardoor er zeldzame processen kunnen worden geobserveerd. Ondanks het tijdelijk stopzetten van de deeltjesbotsingen om de luminosteit te verbeteren wil CERN Ferney-Voltaire blijven voorzien van warmte. Met uitzondering van een periode van vijf maanden blijft het bedrijf 1 tot 5 MW leveren aan het dorp.