Brainports energie-ecosysteem beweegt van belofte naar impact

Wanneer mensen over Brainport Eindhoven praten, is energie zelden het eerste domein dat in hun hoofd opkomt. Halfgeleiders, fotonica, precisietechnologie en medische technologie voeren meestal de boventoon. Toch laat een nieuwe momentopname van het regionale startup- en scaleuplandschap zien dat energie inmiddels een serieus deeptechdomein op zichzelf is geworden.

De data, samengesteld door de Gerard & Anton Community en Braventure op basis van ecosysteeminformatie van Dealroom, identificeert 26 actieve private energiestartups en scaleups die sinds 2010 zijn opgericht. Samen haalden zij € 231 miljoen op via 52 financieringsrondes met eigen vermogen, subsidies en vreemd vermogen. Daarmee vertegenwoordigen zij 19 procent van de bredere Brainportpopulatie van gefinancierde bedrijven die sinds 2010 zijn opgericht.

De bedrijven zijn actief in een breed spectrum aan domeinen: industriële warmte, CO₂-afvang, batterijen en opslag, waterstof, zonne-energie, slim laden en netbeheer. Belangrijker nog: zij tonen een uitgesproken Brainport-benadering van de energietransitie. Het zijn in de eerste plaats geen klimaatoplossingen voor consumenten. Het zijn technologieën voor fabrieken, elektriciteitsnetwerken, bouwplaatsen, zware industrie en de infrastructuur die het dagelijks leven ondersteunt.

Met andere woorden: het energieverhaal van de regio draait steeds meer om het vertalen van complexe techniek naar systemen die buiten het lab kunnen functioneren.

RIFT laat zien hoe industriële schaal eruit kan zien

Het duidelijkste voorbeeld is RIFT, het Eindhovense bedrijf dat ijzerpoeder ontwikkelt als circulaire brandstof voor industriële warmte. RIFT werd opgericht in 2020 en haalde € 127 miljoen op. Daarmee is het veruit het best gefinancierde energiebedrijf in de huidige momentopname.

De propositie van RIFT richt zich op een hardnekkig onderdeel van de klimaatopgave. Stoom en proceswarmte zijn verantwoordelijk voor een groot deel van de industriële uitstoot, terwijl veel bedrijven nog altijd afhankelijk zijn van aardgas. Volledige elektrificatie is lastig en groene waterstof blijft beperkt beschikbaar en duur.

De aanpak van RIFT is opvallend fysiek. IJzerpoeder wordt verbrand om hoge temperaturen te genereren zonder CO₂-uitstoot. De overblijvende roest kan vervolgens met groene elektriciteit opnieuw worden omgezet in ijzer. Zo ontstaat wat het bedrijf omschrijft als een transporteerbare, circulaire energiedrager.

Dat beeld laat zien waarom het bedrijf belangrijk is voor Brainport. RIFT verkoopt geen verre visie op toekomstige verduurzaming. De eerste commerciële installatie bij Swinkels, het bedrijf achter Bavaria-bier, produceert al stoom. De technologie is bedoeld voor bestaande ketels in brouwerijen, voedselproductielocaties en andere industriële omgevingen waar de energietransitie vaak het moeilijkst te realiseren is.

RIFT laat ook de kracht van de lokale innovatieketen zien. Het bedrijf ontstond uit Team SOLID, een studententeam van de TU/e dat in 2014 begon te werken aan ijzerpoeder als brandstof. Zes jaar later werd RIFT opgericht. Inmiddels is de startup uitgegroeid tot een van de meest zichtbare voorbeelden van hoe een studentenexperiment kan evolueren tot een kapitaalintensieve industriële onderneming. En er is momenteel ook alweer een volgende generatie Team SOLID actief.

Een portfolio van lastige energieproblemen

RIFT is het grootste bedrijf in dit overzicht, maar het bredere ecosysteem is veel diverser.

Carbyon, een TU/e-spin-off die in 2019 werd opgericht, werkt aan direct air capture: een technologie die CO₂ rechtstreeks uit de atmosfeer moet verwijderen. Het bedrijf ontwikkelt ultrasnelle systemen voor CO₂-afvang op basis van films van actieve kool en wil de kosten van koolstofverwijdering onder de 100 dollar per ton brengen. Carbyon haalde € 35 miljoen op en was finalist in de XPRIZE Carbon Removal-competitie.

LionVolt, een andere Eindhovense deeptechonderneming, richt zich op batterijen. De spin-off van TNO en Holst Centre ontwikkelt een 3D-solid-statebatterij met dunne lithium-metaalanodes. Het doel is een combinatie van hogere energiedichtheid en sneller laden, aanvankelijk voor wearables en IoT-toepassingen en uiteindelijk voor elektrische mobiliteit. LionVolt haalde €20 miljoen op.

DENS kiest een andere route. Het bedrijf, dat voortkwam uit het TU/e-studententeam FAST, gebruikt mierenzuur als vloeibare waterstofdrager, naast meer traditionele batterijpacks. De Hydrozine-systemen kunnen emissievrije elektriciteit leveren voor bouwplaatsen, evenementen en off-grid-back-upvoorzieningen. De technologie is al gedemonstreerd op Lowlands en in samenwerking met de Nederlandse Spoorwegen. DENS haalde € 12 miljoen op. Tegenwoordig ondersteunt het bedrijf vooral de energievoorziening voor afgelegen bouw- en wegenbouwprojecten.

Taylor, eveneens afkomstig van de TU/e, werkt aan het verhogen van de opbrengst van zonnepanelen via slimme paneelelektronica. In heel Nederland zijn inmiddels meer dan 45.000 panelen met de technologie van het bedrijf geïnstalleerd.

Samen laten deze bedrijven zien dat het energie-ecosysteem van Brainport niet draait om één enkele doorbraak. Het omvat CO₂-verwijdering, nieuwe brandstoffen, elektriciteitsopslag, zonne-optimalisatie en industriële energiesystemen. De rode draad is technische diepgang: technologieën die zware omstandigheden in de echte wereld moeten doorstaan voordat ze commercieel relevant zijn.

Een nieuwe generatie dient zich al aan

De volgende laag bedrijven wijst erop dat de pijplijn nog altijd groeit.

Tibo Energy, opgericht in 2022, ontwikkelt systemen voor slim laden en energiebeheer voor commerciële wagenparken en kleine en middelgrote ondernemingen. De software combineert dynamische elektriciteitstarieven, lokale duurzame opwek en informatie over netcongestie.

Integer Technologies uit Helmond ontwikkelt energiezuinige vermogenselektronica. Het bedrijf haalde in 2025 een seedronde van €1 miljoen op bij BOM, LUMO Labs en VP Capital.

Spark-nano werkt aan Atomic Layer Deposition-apparatuur voor hoogrendementszonnecellen en elektroden voor batterijen van de volgende generatie. Het bedrijf wil geavanceerde nanocoatings van onderzoeksomgevingen naar industriële productie brengen.

Dan is er Perovion, een TNO-spin-out die in maart 2026 werd gelanceerd. Het bedrijf commercialiseert perovskiet-zonntechnologie en is gevestigd op de High Tech Campus Eindhoven. Daar kan het gebruikmaken van de roll-to-roll-pilootlijnen van Solliance voor tandem- en gebouwgeïntegreerde fotovoltaïsche modules.

De jonge leeftijd van het ecosysteem is een van de opvallendste kenmerken. Eenentwintig van de 26 actieve bedrijven in de momentopname zijn na 2017 opgericht. Verschillende kwamen rechtstreeks voort uit TU/e-studententeams of universitaire spin-outs. Daarmee ontstaat een patroon dat in Eindhoven bekend is: studenten en onderzoekers beginnen met een complexe technische uitdaging, bouwen een prototype, verzamelen een industrieel netwerk om zich heen en maken daar geleidelijk een bedrijf van.

Meer dan een startup-ecosysteem

Het energieverhaal van Brainport reikt ook verder dan lokaal opgerichte bedrijven. De regio wordt steeds meer een plek waar elders ontwikkelde energietechnologie kan worden getest, geïndustrialiseerd en verbonden met productie-expertise.

Solliance, het gezamenlijke R&D-programma van TNO, imec, TU/e en Holst Centre, biedt gedeelde faciliteiten voor de ontwikkeling van dunnefilm- en perovskiet-zonne-energie op de High Tech Campus Eindhoven. De pilootlijnen worden al gebruikt door Perovion en andere bedrijven die werken aan schaalbare zonnecoatings.

LeydenJar, een TNO-spin-off met hoofdkantoor in Leiden, koos Strijp-T in Eindhoven voor PlantOne, de eerste fabriek voor batterijen met 100 procent siliciumanodes. De locatie moet batterijen demonstreren met een hogere energiedichtheid, sneller laden en een lagere CO₂-voetafdruk dan conventionele cellen met grafietanodes.

Op de High Tech Campus Eindhoven ontwikkelt Thorizon samen met VDL en DEMCON een programma voor gesmoltenzoutreactoren. Daarmee komt nucleaire technologie samen met de productie- en systeemengineeringcapaciteiten van Brainport. Tegelijkertijd brengt het Eindhoven Institute for Renewable Energy Systems, EIRES, van de TU/e meer dan 150 onderzoekers samen die werken aan waterstof, batterijen, warmteopslag en elektrificatie.

Die infrastructuur is van belang. Energiebedrijven hebben meer nodig dan vroegefasekapitaal en een goed laboratoriumresultaat. Ze hebben pilootlijnen nodig, industriële toeleveranciers, testfaciliteiten, productiepartners, netaansluitingen en klanten die bereid zijn nieuwe technologie in kritische omgevingen toe te passen.

De basis is er

De momentopname suggereert niet dat Brainport de energietransitie al heeft opgelost. De bedrijven staan nog altijd voor de moeilijke route van de eerste installatie naar herhaalde toepassing, van technische belofte naar concurrerende productie en van afzonderlijke projecten naar systemen die op schaal kunnen functioneren.

Maar de fundamenten worden zichtbaar.

Brainport telt nu 26 actieve energie-startups en scaleups, €231 miljoen aan opgehaald kapitaal, een groeiende stroom studententeams en onderzoeksspin-offs, en een netwerk van faciliteiten waar technologieën kunnen worden ontwikkeld, getest en geproduceerd. De meest veelbelovende bedrijven proberen energie niet slechts marginaal efficiënter te maken. Zij richten zich op industriële warmte, CO₂-verwijdering, netcongestie, energieopslag en nieuwe vormen van zonne-energieopwekking.

Dat is een serieus portfolio voor een regio die op engineering is gebouwd.

De volgende vraag is of Brainport deze afzonderlijke doorbraken kan omzetten in een duurzame energie-economie: een economie waarin nieuwe technologieën niet blijven steken in indrukwekkende demonstraties, maar onderdeel worden van de industriële infrastructuur die Europa de komende decennia nodig heeft.

Datatoelichting: de momentopname omvat private energie-startups en scaleups die sinds 2010 zijn opgericht en nog actief zijn. De financiering omvat eigen vermogen, subsidies en vreemd vermogen, en sluit exits en rondes na een beursgang uit. De dataset is samengesteld op basis van informatie van de Gerard & Anton Community, Dealroom en Braventure, met mei 2026 als peildatum.