Bouw megadatacentra gaat door ondanks verzet

De bouw van minstens zeven megagrote datacentra in Nederland gaat door, ondanks toenemend politiek verzet. Dat zegt branchevereniging Dutch Datacentra Association (DDA) tegen Nieuwsuur. De Tweede Kamer nam recent nog een motie aan om de groei van zulke centra af te remmen, maar voor deze projecten komt dat besluit te laat: de vergunningen zijn grotendeels al verleend. Het gaat om zogeheten hyperscales: enorme complexen van meerdere hectaren groot, met een stroomverbruik vergelijkbaar met dat van honderdduizenden huishoudens.

De discussie laaide begin deze maand op toen Pieter Grinwis (ChristenUnie) zich fel uitsprak in de Kamer. Hij uitte kritiek op de komst van een groot datacentrum in Amsterdam van Microsoft. Volgens hem wringt het dat woningbouw en verduurzaming vertragen door netcongestie, terwijl energie-intensieve datacentra wel ruimte krijgen.

De kritiek richt zich vooral op de impact op het elektriciteitsnet en de ruimte. Datacentra zijn nu al verantwoordelijk voor ongeveer 5 procent van het nationale energieverbruik. Netbeheerders verwachten dat dit aandeel de komende jaren kan verdubbelen.

Zeven geplande centra

Om de groei te beperken kwam het kabinet onder leiding van Mark Rutte in 2022 met strengere regels. Nieuwe hyperscales mogen sindsdien maximaal 10 hectare beslaan en alleen nog gebouwd worden op specifieke locaties, zoals de Eemshaven en regio Schiphol. Maar volgens toenmalig minister Mona Keijzer waren voor meerdere projecten de vergunningen toen al afgegeven. Daardoor vallen zeker zeven geplande centra buiten de nieuwe regels. Vier daarvan komen in de gemeente Haarlemmermeer, waar bewoners zich steeds vaker verzetten tegen verdere uitbreiding.

Belang van de datacentra

Toch benadrukt de sector het belang van deze infrastructuur. Volgens DDA-voorzitter Stijn Grove zijn datacentra essentieel voor de digitale economie. Niet alleen techbedrijven, maar ook ziekenhuizen, universiteiten en overheidsdiensten hebben opslag nodig, stelt hij.

Bovendien zouden grotere datacentra juist efficiënter zijn. Ze gebruiken minder energie per eenheid data en nemen uiteindelijk minder ruimte in dan veel kleinere centra.