Beschadigde longen leren zichzelf te herstellen

Ademen gaat vanzelf — totdat dat niet meer zo is. Bij patiënten met ernstige longziekten neemt het vermogen van het lichaam om beschadigd longweefsel te herstellen steeds verder af. Een Nederlandse startup denkt nu te hebben ontdekt wat er ontbreekt.

MimeCure ontwikkelt een inhaleerbaar poeder dat is ontworpen om het zelfherstellend vermogen van de longen te herstellen. Dit, met behulp van een eiwit dat van nature in het menselijk lichaam voorkomt. De therapie is erop gericht het herstel van de longen opnieuw op gang te brengen en het beschadigde weefsel richting regeneratie te sturen.

De spin-off van de Rijksuniversiteit Groningen (RUG) richt zich op twee ernstige longziekten: idiopathische longfibrose (IPF) en chronische obstructieve longziekte (COPD). Bij beide aandoeningen raakt het longweefsel ernstig beschadigd, waardoor ademhalen steeds moeilijker wordt.

Bij patiënten met IPF en COPD blijkt bovendien een cruciaal eiwit, MC002, in verminderde mate aanwezig, ontdekten de wetenschappers. Dat ondersteunt hun hypothese dat zieke longen als het ware de signalen missen om het herstel in gang te zetten. “Als we patiënten dit eiwit kunnen toedienen, kunnen we het herstelmechanisme van het lichaam wellicht weer op gang brengen”, zegt Luke van der Koog, ceo van MimeCure.

Hoe verloopt het herstel van de longen?

In gezonde longen is weefselherstel een streng gereguleerd proces. Na schade, veroorzaakt door bijvoorbeeld een infectie, vervuiling of fysieke belasting, worden direct herstelmechanismen geactiveerd. Fibroblasten, gespecialiseerde cellen in het longweefsel, spelen daarin een sleutelrol.

Wanneer deze cellen worden geactiveerd, geven ze signaalmoleculen af, waaronder eiwitten, die stamcellen aanzetten tot deling en differentiatie. Zo komt het herstel van het beschadigde weefsel op gang.

Bij mensen met chronische luchtwegaandoeningen, waaronder IPF en COPD, raakt dit zorgvuldig afgestemde proces verstoord, waardoor effectief herstel uitblijft.

De ontdekking

Tijdens zijn promotieonderzoek bestudeerde Van der Koog de eiwitten die fibroblasten afscheiden, op zoek naar factoren die een rol spelen bij weefselherstel. Uit een selectie van twaalf kandidaten, gekozen uit een pool van meer dan 2000 eiwitten, viel één molecuul op: MC002. Dit eiwit bleek consistent het weefselherstel te stimuleren en had daarnaast antifibrotische eigenschappen, wat betekent dat het de vorming van overmatig littekenweefsel remt.

“We zagen dat MC002 een sterke invloed had op weefselherstel. Na validatie in verschillende experimentele modellen waren we bemoedigd door de consistente regeneratieve respons die we in alle systemen terugzagen,” herinnert hij zich.

Om de therapie gericht toe te kunnen dienen, ontwikkelde MimeCure een inhaleerbaar droogpoeder dat MC002 direct in de longen aflevert, precies daar waar het nodig is. Onderzoekers verwachten bovendien dat deze toedieningsvorm minder bijwerkingen veroorzaakt in andere delen van het lichaam dan bijvoorbeeld orale toediening.

L

Luke van der Koog

Ceo en medeoprichter van MimeCure

Na het behalen van zijn doctoraat richtte hij MimeCure op, met als doel MC002 op de markt te brengen.

Ontwikkeling

Momenteel bevindt de ontwikkeling van de therapie zich nog in de preklinische fase. Het concept is aangetoond en in verschillende laboratoriummodellen gevalideerd. De volgende stap richt zich op veiligheids- en toxicologisch onderzoek, als voorbereiding op studies bij mensen.

De eerste klinische proeven worden pas eind 2027 verwacht. Omdat MC002 een menselijk eiwit is, heeft het team vertrouwen dat het na uitgebreide validatie veilig kan worden toegepast in klinische studies.

De strategie van MimeCure is om zich volledig te richten op de ontwikkeling van MC002 en daarbij samen te werken met een grotere farmaceutische partij voor de uitvoering van grootschalige klinische studies en de uiteindelijke commercialisering. “Start-ups zijn degenen die in staat zijn nieuwe wetenschappelijke grenzen te verkennen, maar het zijn de grote bedrijven die de slagkracht hebben om grotere klinische proeven uit te voeren en nieuwe therapieën op de markt te brengen,” zegt Van der Koog.

In de farmaceutische industrie is dat model gebruikelijk. Meer dan 75 procent van de biotech-start-ups met veelbelovende kandidaat-geneesmiddelen wordt binnen vijf jaar overgenomen door grote farmaceutische bedrijven. Tegelijkertijd komt meer dan 60 procent van de nieuwe geneesmiddelen oorspronkelijk uit kleinere biotechbedrijven.

In dit proces kan MimeCure rekenen op de expertise van medeoprichter en directeur Erik Frijlink, voormalig promotor van Van der Koog. De oud-hoogleraar farmaceutische technologie en biofarmacie aan de RUG is mede-uitvinder van meer dan twintig octrooien, waarvan er meerdere hebben geleid tot commerciële toepassingen.

Hindernissen en uitdagingen

Het aantrekken van langetermijninvesteringen bleek volgens Van Der Koog een bijzondere uitdaging bij de ontwikkeling van geneesmiddelen. Het vinden van investeerders die deze visie delen, is cruciaal voor de ontwikkeling van nieuwe therapieën.

Hoewel hij erkent dat het opzetten van een onderneming inmiddels eenvoudiger is geworden dankzij de beschikbaarheid van verschillende financieringsbronnen, ziet de oprichter nog altijd een kloof in de zogenoemde tussenfase van bedrijfsgroei: tussen het eerste idee en het moment waarop een technologie echt is gevestigd.

Het oprichten van een start-up ging voor hem, zoals voor veel wetenschappers die de stap naar ondernemerschap zetten, gepaard met een steile leercurve. Hij moest leren navigeren in een nieuwe wereld, ver weg van de academische omgeving. Toch bleken sommige vaardigheden uit zijn onderzoekstijd juist waardevol.

“Georganiseerd zijn en langetermijnplannen maken, dat helpt me enorm. Tegelijkertijd is nieuwsgierig blijven een belangrijke drijfveer,” zegt hij.

Er is nog een lange weg te gaan voordat MC002 bij patiënten terechtkomt. “We weten nog niet wat de uiteindelijke impact zal zijn. Maar de mogelijkheid om een verschil te maken in het leven van mensen is wat ons elke dag motiveert,” besluit de oprichter. Als het lukt, zou MimeCure niet alleen een nieuwe therapeutische aanpak kunnen bieden, maar ook laten zien dat het lichaam zelf meer antwoorden bevat dan de geneeskunde tot nu toe heeft ontdekt.