“Achter alles wat gemaakt wordt, staat iemand die kan verspanen”

Sommige carrières beginnen met een duidelijk plan. Andere ontstaan via omwegen, twijfels en onverwachte ontmoetingen. Het verhaal van Bart Zoutenbier hoort nadrukkelijk bij die tweede categorie. Zijn weg naar de hightech maakindustrie liep via Defensie, de hotelschool, webdesign en zelfs een aantal jaren als buschauffeur. Pas op zijn 29ste vond hij wat hij zocht: het maken van precisie-instrumenten.

“Die passie die ik eerder miste, ging ineens aan als een lichtknop.”

Zoeken zonder kompas

Na de middelbare school wist Zoutenbier vooral één ding: hij wist niet wat hij wilde. “Ik vond heel veel dingen interessant, maar niks klikte echt.” Een korte flirt met Defensie bleek geen match, net zomin als de hotelschool die hij op aanraden van zijn ouders probeerde. “Koken vond ik leuk, maar alles eromheen – bediening, organisatie – dat was niet mijn wereld.”

Ook een studie media- en webdesign bracht niet wat hij hoopte. Het werk was oké, maar niet meer dan dat. “Ik deed het, maar ik werd er niet blij van.” De arbeidsmarkt hielp niet mee: veel concurrentie, weinig onderscheidend vermogen. Uiteindelijk werd hij buschauffeur. “Ik hou van rijden, dus dat leek logisch.”

Na twee maanden wist hij al dat het niet genoeg was. Toch bleef hij vier jaar. “Je denkt: ik moet eerst een woning regelen, eerst stabiliteit. Dan komt de rest wel.” Maar die woning kwam er niet, en de twijfel bleef.

Eén gesprek, één open dag

Het keerpunt kwam onverwacht. In 2020 ontmoette hij iemand die instrumentmaker was. Ze vertelde over haar werk in een researchomgeving. “Ik merkte dat mijn interesse meteen werd geprikkeld.” Hij bezocht een open dag van de Leidse Instrumentenmakers School en was verkocht. “Die combinatie van maken en ontwerpen – dát was het.”

Wat hem vooral aantrok was de balans. “Je kunt alleen achter een machine staan, of alleen achter een bureau. Maar instrumentmaken zit daar precies tussenin. Dat past bij mij.”

Waar eerdere studies vooral theoretisch voelden, vond hij hier iets tastbaars. “Ik werk graag met mijn handen. Niet alleen ideeën bedenken, maar ze ook realiseren.”

Leren in de praktijk

Inmiddels zit Zoutenbier in het vierde jaar van de opleiding en liep hij stages bij het LUMC en bij onderzoeksinstituut SRON. Vooral zijn eerste stage maakte indruk. “Bij het LUMC werkte ik aan een houder voor longkankeronderzoek. Dat onderdeel ging een machine in waarmee cellen werden onderzocht.”

Het was typisch instrumentmakerswerk: een concrete vraag, een praktische oplossing. “Een onderzoeker komt binnen met een probleem, en jij verbindt A met B. Dat vind ik geweldig.” De verhouding was duidelijk: “Ongeveer 70 procent maken, 30 procent ontwerpen. Precies goed.”

Het mooiste moment? “Als je een complex probleem met een simpele oplossing oplost. Je test het, en het werkt. Dat geeft echt voldoening.”

Achter alles zit een maker

Zoutenbier benadrukt hoe onzichtbaar maar cruciaal het vak is. “Mensen realiseren zich niet hoeveel van wat we dagelijks gebruiken door instrumentmakers mogelijk wordt gemaakt.” Van medische apparatuur tot auto’s, vliegtuigen en zelfs plastic onderdelen: “Achter elke machine, elke matrijs, staat iemand die geschoold is in verspanen.”

Volgens hem wordt dat belang structureel onderschat. “Techniek – en zeker mbo-techniek – wordt vaak gezien als ‘niet hoog genoeg’. Terwijl dit letterlijk is waar de wereld op draait.”

Te laat bestaat niet

Dat hij pas op latere leeftijd begon, ziet hij inmiddels als een voordeel. “Ik sta steviger in mijn schoenen. Sommige docenten verwachten mijn antwoorden niet altijd.” Hij lacht. “Ze zijn gewend aan twintigjarigen, niet aan dertigers.”

Voor twijfelaars heeft hij een nuchtere boodschap: “Sta open voor nieuwe dingen. Het moment moet kloppen, maar je moet het ook durven proberen.” Hij wijst op zijn eigen jeugd. “Ik kende iemand die al naar de LiS ging toen ik zestien was. Ik had nul interesse. Als ik toen beter had gekeken, had mijn pad er misschien anders uitgezien.”

Ook hobby’s spelen een rol. “Sinds ik hier studeer, sleutel ik thuis aan motoren. Alles wat ik op school leer, neem ik daarin mee. Dan vallen dingen op hun plek.” Zijn conclusie is simpel: “Maak van je hobby je werk, daar komt het vaak op neer.”

Omscholing als sleutel

In een sector met een groot tekort aan technisch talent ziet Zoutenbier omscholing als een belangrijk deel van de oplossing. “Niet iedereen kan vier jaar terug naar school, dat snap ik. Maar bedrijven kunnen daar ook een rol in spelen.” Hij noemt interne opleidingen, zoals bij VDL, waar mensen leren terwijl ze werken. “Dat soort constructies zijn goud waard.”

Ook het onderwijs kan volgens hem eerder beginnen. “Als ik op de middelbare school een draaibank had gezien, had ik er heel anders tegenaan gekeken.” Techniek moet zichtbaarder, tastbaarder worden.

Betekenis boven titel

Vooruitkijken doet hij liever niet te ver. Toch weet hij wat hem gelukkig maakt. “Een leuke baan, in een omgeving waar ik kan bijdragen.” Niet per se aan het grootste wereldprobleem, maar wel aan iets dat ertoe doet. “Als ik een klein onderdeel kan maken voor een plek als CERN, waar ze proberen te begrijpen hoe de wereld werkt – dat lijkt me fantastisch.”

Het verhaal van Bart Zoutenbier laat zien dat er geen vast pad is richting de hightech maakindustrie. Wel een rode draad: nieuwsgierigheid, durven kiezen en plezier in maken. Of zoals Zoutenbier het zelf samenvat: “Waar je ook kijkt: achter alles wat gemaakt wordt, staat iemand die het kan maken.”