Armbandje kan huidaandoening opsporen voordat deze opvlamt

Onderzoekers van het Erasmus MC in Rotterdam hebben een eenvoudig armbandje ontwikkeld dat huidaandoeningen zoals eczeem en psoriasis kan opsporen zonder ook maar één keer te prikken of te krassen. Daarmee biedt het instrument een pijnloze nieuwe manier om huidziekten te diagnosticeren en mogelijk zelfs opvlammingen te voorspellen.

Het instrument, de Skinwash device genoemd, lijkt op een gewoon plastic armbandje met daarop een piepklein cupje gevuld met vocht. Patiënten dragen het slechts 20 minuten. Tussen het cupje en de huid zit een dun membraan waardoor ontstekingseiwitten heen kunnen bewegen en zich verzamelen in het vocht. Daar worden ze door bolletjes met antistoffen opgevangen, als een soort magneetje. Vervolgens wordt het monster in een lab geanalyseerd.

Dit ontwerp lost een probleem op waar eerdere pogingen tot pijnloze huidtesten op vastliepen, aldus de onderzoekers. De huid bevat namelijk enzymen, proteasen genaamd, die ontstekingseiwitten afbreken voordat ze gemeten kunnen worden. De valachtige structuur van de Skinwash device beschermt de opgevangen eiwitten tegen die afbraak, waardoor een nauwkeurige meting mogelijk is.

"Het werkt heel goed op aangedane huid, maar het werkt ook op huid die nog gaaf is," zegt Eveline de Geus, wetenschappelijk onderzoeker dermatologie, die het instrument samen met medisch immunoloog Wim Dik ontwikkelde. Het duo maakt deel uit van een onderzoeksgroep binnen Convergence Health & Technology, een samenwerking tussen Erasmus MC en de TU Delft, die onderzoekt hoe klimaatverandering en luchtvervuiling de gezondheid in real time beïnvloeden.

Luchtvervuiling zorgt voor meer huidaandoeningen

Volgens De Geus kwam de motivatie voor het instrument voort uit de toenemende luchtvervuiling, die opvlammingen van immuungerelateerde huidaandoeningen kan veroorzaken. "Konden we zulke opvlammingen al op de huid meten voordat ze patiënten parten gaan spelen?" aldus De Geus. Vroegtijdige signalering zou patiënten in staat kunnen stellen op tijd naar de dokter te gaan, of vervuilde gebieden helemaal te mijden.

In eerste onderzoeken werd het instrument getest op zowel gezonde proefpersonen als patiënten met atopische dermatitis en psoriasis. Bij de aangedane patiënten werden verhoogde concentraties ontstekingseiwitten gevonden, en het specifieke patroon van eiwitten was onderscheidend genoeg om vast te stellen om welke van de twee aandoeningen het ging. De bevindingen zijn deze maand gepubliceerd in het wetenschappelijk tijdschrift JID Innovations, en er is patent aangevraagd op het instrument.

Vervolgonderzoek naar contactallergie

Het team bereidt momenteel een soortgelijk onderzoek voor naar contactallergie, een aandoening die doorgaans wordt vastgesteld met een plakproef, waarbij plakkers met een allergeen op de huid worden aangebracht. Het onderscheid maken tussen een allergische reactie en gewone huidirritatie is met die methode niet altijd eenvoudig, en de onderzoekers hopen dat het armbandje daar duidelijkheid in kan brengen.

De Geus temperde de verwachtingen: deze toepassing is nog ver weg. Wetenschappers hebben uit de bestaande literatuur zo'n 25 ontstekingseiwitten geïdentificeerd die mogelijk een rol spelen bij contactallergie, maar die lijst moet nog flink worden ingeperkt voordat hij bruikbaar is voor een praktische diagnostische test.

Voorlopig vormt het instrument een eerste stap richting het opsporen van huidziekten voordat de symptomen verergeren — zonder ook maar één keer te hoeven prikken.