{"id":463905,"date":"2023-11-15T10:18:15","date_gmt":"2023-11-15T09:18:15","guid":{"rendered":"https:\/\/innovationorigins.com\/?p=463905"},"modified":"2023-11-15T10:18:15","modified_gmt":"2023-11-15T09:18:15","slug":"neurobiologen-brengen-draadloos-hersennetwerk-in-kaart","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/ioplus.nl\/archive\/nl\/neurobiologen-brengen-draadloos-hersennetwerk-in-kaart\/","title":{"rendered":"Neurobiologen brengen \u2018draadloos\u2019 hersennetwerk in kaart"},"content":{"rendered":"\n<p>Hersencellen communiceren niet alleen door via synapsen signalen af te vuren naar elkaar. Ze informeren elkaar ook via kleine eiwitten, zogeheten neuropeptiden. Over de precieze werking en functie van dit alternatieve hersennetwerk is nog weinig bekend. Maar dat kan gauw veranderen nu neurobiologen, onder meer van het Leuven Brein Instituut, het netwerk alvast bij de rondworm\u00a0<em>C. elegans<\/em>\u00a0in kaart hebben gebracht. Dat schrijft de universiteit <a href=\"https:\/\/persdienst.kuleuven.be\/neurobiologen-brengen-draadloos-hersennetwerk-in-kaart\">in een persbericht.<\/a><\/p>\n\n\n\n<div class=\"io-block io-block__summary\"><ul><li>Neurobiologen aan de KU Leuven hebben een gedetailleerd beeld van hersennetwerken geschetst.<\/li><li>Deze doorbraak biedt diepgaand inzicht in de complexe interacties en communicatie binnen de hersenen.<\/li><\/ul><\/div>\n\n\n\n<p>Hersen- en zenuwcellen interageren met elkaar met behulp van chemische en elektrische signalen. Goed bekend is de synaptische signaaloverdracht. Hierbij geven neuronen elektrische prikkels aan elkaar, waarbij ze gebruikmaken van neurotransmitters. Deze signaaloverdracht vindt echter alleen plaats tussen neuronen die via synapsen fysiek met elkaar verbonden zijn.<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">Signalen afvuren <\/h2>\n\n\n\n<p>Maar neuronen beschikken nog over een ander communicatiemiddel. Terwijl ze langs synapsen signalen afvuren, kunnen ze terzelfdertijd kleine eiwitten, zogeheten neuropeptiden, vrijzetten. De vrije moleculen verspreiden zich vervolgens doorheen het hersenweefsel naar andere neuronen, die zelfs relatief veraf kunnen liggen. Afhankelijk van hun type worden de neuropeptiden al dan niet gedetecteerd door de neuronen \u2013 daarvoor moeten de neuronen over de overeenkomstige receptormoleculen beschikken. Een bekend voorbeeld van een neuropeptide is oxytocine, dat een belangrijke rol speelt bij sociale hechting en dat daardoor weleens het knuffelhormoon wordt genoemd.<\/p>\n\n\n<div class=\"vlp-link-container vlp-layout-basic wp-block-visual-link-preview-link\"><a href=\"https:\/\/ioplus.nl\/archive\/nl\/hersentherapie-gaat-elektrisch\/\" class=\"vlp-link\" title=\"Hersentherapie gaat elektrisch\"><\/a><div class=\"vlp-layout-zone-side\"><div class=\"vlp-block-2 vlp-link-image\"><\/div><\/div><div class=\"vlp-layout-zone-main\"><div class=\"vlp-block-0 vlp-link-title\">Hersentherapie gaat elektrisch<\/div><div class=\"vlp-block-1 vlp-link-summary\">Net als bij elke andere pijn of ziekte van het menselijk lichaam, zijn medicijnen de meest voorkomende manier om de hersenen te behandelen. Maar, elektrische therapie is bezig aan een opmars. <\/div><\/div><\/div>\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">Draadloos netwerk <\/h2>\n\n\n\n<p>Een voordeel van communicatie via neuropeptiden is dat een verzender-neuron andere neuronen langdurig kan activeren. Dat is een verschil met de synaptische signaaloverdracht, die op een veel kortere tijdspanne werkt. Een ander verschil is dat verzender- en ontvanger-neuronen niet fysiek met elkaar verbonden hoeven te zijn. Het zogenoemde neuropeptide-hersennetwerk is dus \u2018draadloos\u2019.<\/p>\n\n\n\n<p>Neurobiologen van KU Leuven hebben, in samenwerking met Britse collega\u2019s, dit hersennetwerk nu voor het eerst <a href=\"https:\/\/linkinghub.elsevier.com\/retrieve\/pii\/S0896627323007560\">in kaart gebracht.<\/a> Ze deden dat bij de rondworm\u00a0<em>C. elegans<\/em>, een populair modelorganisme in de neurobiologie. De samenstelling van de eerste overzichtskaart van het neuropeptide-netwerk is een mijlpaal, vergelijkbaar met de eerste kartering van het synaptische hersennetwerk, bijna veertig jaar geleden \u2013 eveneens bij\u00a0<em>C. elegans<\/em>.<\/p>\n\n\n\n<p>Natuurlijk zijn zowel het synaptische als het neuropeptide-netwerk heel belangrijk voor de goede werking van de hersenen. Maar waar het eerste anatomisch goed zichtbaar is (de synapsen komen bijvoorbeeld tevoorschijn in plakken hersenmateriaal onder de microscoop) is dat bij het laatste totaal niet het geval. &#8220;Neuropeptide-interacties zijn anatomisch niet zichtbaar, en daarvoor heb je dus speciale onderzoekstechnieken nodig&#8221;, zegt Isabel Beets, professor neurobiologie aan het Leuven Brein Instituut. &#8220;Mede hierdoor kon het hersennetwerk nu pas in kaart gebracht worden.&#8221; Beets leidde samen met Liliane Schoofs en William Schafer het Leuvense luik van de onderzoekssamenwerking.<\/p>\n\n\n\n<p>Begrip van het neuropeptide-netwerk is cruciaal voor verdere vooruitgang in het hersenonderzoek. Beets: &#8220;Momenteel wordt er in verschillende diersoorten getracht om het synaptische netwerk in de hersenen in kaart te brengen. Verschillende grote onderzoeksprojecten focussen hierop. Maar zonder het neuropeptide-netwerk is de breinpuzzel niet compleet.&#8221; Dit hersennetwerk staat immers helemaal op zichzelf (iets wat eigenlijk nog maar sinds kort bekend is). Het maakt communicatie mogelijk los van het synaptische netwerk.<\/p>\n\n\n<div class=\"vlp-link-container vlp-layout-basic wp-block-visual-link-preview-link\"><a href=\"https:\/\/ioplus.nl\/archive\/nl\/implantaat-laat-patienten-met-verlamming-weer-communiceren-ai-begrijpt-hersensignalen-beter-dan-de-mens\/\" class=\"vlp-link\" title=\"Implantaat laat pati\u00ebnten met verlamming weer communiceren. \u2018AI begrijpt hersensignalen beter dan de mens\u2019\"><\/a><div class=\"vlp-layout-zone-side\"><div class=\"vlp-block-2 vlp-link-image\"><\/div><\/div><div class=\"vlp-layout-zone-main\"><div class=\"vlp-block-0 vlp-link-title\">Implantaat laat pati\u00ebnten met verlamming weer communiceren. \u2018AI begrijpt hersensignalen beter dan de mens\u2019<\/div><div class=\"vlp-block-1 vlp-link-summary\">Stel: een beroerte of een trauma zorgt ervoor dat je van de een op de andere dag verlamd raakt van je kruin tot je tenen. <\/div><\/div><\/div>\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">Veel potentieel<\/h2>\n\n\n\n<p>Ook in de neurologie heeft onderzoek naar het neuropeptide-netwerk veel potentieel. Tal van aandoeningen zijn immers terug te brengen tot specifieke neuropeptiden en hun overeenkomstige receptoren. GLP-1 is bijvoorbeeld een peptide waarvan de aanmaak in de alvleesklier bij diabetici hapert. Maar het eiwit wordt ook in de hersenen aangemaakt, als signaalstof van het neuropeptide-netwerk. Andere neuropeptiden zijn betrokken bij hersenprocessen gelinkt aan verslaving en obesitas. En er worden al neuropeptide-receptoren rechtstreeks in het vizier genomen, zoals bij nieuwe migrainemedicatie.<\/p>\n\n\n\n<p>De samenstelling van een eerste overzichtskaart van het neuropeptide-netwerk geeft het onderzoek ernaar nu een flinke boost. De kaart geeft alle interacties weer tussen de 302 neuronen van&nbsp;<em>C. elegans<\/em>, goed voor meer dan dertigduizend wisselwerkingen. Onderzoekers kunnen de kaart, die voor elk neuropeptide aangeeft welke neuronen het (draadloos) verbindt, consulteren om het hersennetwerk verder te bestuderen. Het onderzoek staat in detail beschreven in twee artikels die zijn verschenen in de vakbladen&nbsp;<em>Cell Reports<\/em>&nbsp;en&nbsp;<em>Neuron<\/em>.<\/p>\n\n\n\n<p><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Hersencellen communiceren niet alleen door via synapsen signalen af te vuren naar elkaar. Ze informeren elkaar ook via kleine eiwitten, zogeheten neuropeptiden. Over de precieze werking en functie van dit alternatieve hersennetwerk is nog weinig bekend. Maar dat kan gauw veranderen nu neurobiologen, onder meer van het Leuven Brein Instituut, het netwerk alvast bij de [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":2589,"featured_media":493307,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"advgb_blocks_editor_width":"","advgb_blocks_columns_visual_guide":"","footnotes":""},"categories":[96412,1039],"tags":[119563,90262,119566],"location":[40117],"article_type":[60156],"serie":[],"archives":[],"internal_archives":[],"reboot-archive":[],"class_list":["post-463905","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-health-nl-nl","category-sustainability-nl-nl","tag-brain-week-nl","tag-ku-leuven-nl","tag-the-brain-nl","location-belgie","article_type-nieuws"],"blocksy_meta":[],"acf":{"subtitle":"Neurobiologen van de KU Leuven bereiken mijlpaal door draadloos een hersennetwerk in kaart te brengen, waardoor een diepgaand inzicht is verkregen in de complexe interacties binnen het brein. ","text_display_homepage":false},"author_meta":{"display_name":"Team IO","author_link":"https:\/\/ioplus.nl\/archive\/author\/erikdevries\/"},"featured_img":"https:\/\/ioplus.nl\/archive\/wp-content\/uploads\/2023\/11\/Schermafbeelding-2023-11-15-101642.png","coauthors":[],"tax_additional":{"categories":{"linked":["<a href=\"https:\/\/ioplus.nl\/archive\/nl\/category\/health-nl-nl\/\" class=\"advgb-post-tax-term\">Health<\/a>","<a href=\"https:\/\/ioplus.nl\/archive\/nl\/category\/sustainability-nl-nl\/\" class=\"advgb-post-tax-term\">Sustainability<\/a>"],"unlinked":["<span class=\"advgb-post-tax-term\">Health<\/span>","<span class=\"advgb-post-tax-term\">Sustainability<\/span>"]},"tags":{"linked":["<a href=\"https:\/\/ioplus.nl\/archive\/nl\/category\/sustainability-nl-nl\/\" class=\"advgb-post-tax-term\">Brain Week<\/a>","<a href=\"https:\/\/ioplus.nl\/archive\/nl\/category\/sustainability-nl-nl\/\" class=\"advgb-post-tax-term\">KU Leuven<\/a>","<a href=\"https:\/\/ioplus.nl\/archive\/nl\/category\/sustainability-nl-nl\/\" class=\"advgb-post-tax-term\">The Brain<\/a>"],"unlinked":["<span class=\"advgb-post-tax-term\">Brain Week<\/span>","<span class=\"advgb-post-tax-term\">KU Leuven<\/span>","<span class=\"advgb-post-tax-term\">The Brain<\/span>"]}},"comment_count":"0","relative_dates":{"created":"Posted 2 years ago","modified":"Updated 2 years ago"},"absolute_dates":{"created":"Posted on November 15, 2023","modified":"Updated on November 15, 2023"},"absolute_dates_time":{"created":"Posted on November 15, 2023 10:18 am","modified":"Updated on November 15, 2023 10:18 am"},"featured_img_caption":"","series_order":"","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/ioplus.nl\/archive\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/463905","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/ioplus.nl\/archive\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/ioplus.nl\/archive\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ioplus.nl\/archive\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2589"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ioplus.nl\/archive\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=463905"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/ioplus.nl\/archive\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/463905\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ioplus.nl\/archive\/wp-json\/wp\/v2\/media\/493307"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/ioplus.nl\/archive\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=463905"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/ioplus.nl\/archive\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=463905"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/ioplus.nl\/archive\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=463905"},{"taxonomy":"location","embeddable":true,"href":"https:\/\/ioplus.nl\/archive\/wp-json\/wp\/v2\/location?post=463905"},{"taxonomy":"article_type","embeddable":true,"href":"https:\/\/ioplus.nl\/archive\/wp-json\/wp\/v2\/article_type?post=463905"},{"taxonomy":"serie","embeddable":true,"href":"https:\/\/ioplus.nl\/archive\/wp-json\/wp\/v2\/serie?post=463905"},{"taxonomy":"archives","embeddable":true,"href":"https:\/\/ioplus.nl\/archive\/wp-json\/wp\/v2\/archives?post=463905"},{"taxonomy":"internal_archives","embeddable":true,"href":"https:\/\/ioplus.nl\/archive\/wp-json\/wp\/v2\/internal_archives?post=463905"},{"taxonomy":"reboot-archive","embeddable":true,"href":"https:\/\/ioplus.nl\/archive\/wp-json\/wp\/v2\/reboot-archive?post=463905"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}