{"id":446108,"date":"2023-05-15T06:28:00","date_gmt":"2023-05-15T04:28:00","guid":{"rendered":"https:\/\/innovationorigins.com\/?p=446108"},"modified":"2023-05-15T06:28:00","modified_gmt":"2023-05-15T04:28:00","slug":"fred-roozeboom-komt-met-het-winnen-van-de-gordon-moore-medal-terecht-in-een-illuster-rijtje-wetenschappers","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/ioplus.nl\/archive\/nl\/fred-roozeboom-komt-met-het-winnen-van-de-gordon-moore-medal-terecht-in-een-illuster-rijtje-wetenschappers\/","title":{"rendered":"Fred Roozeboom komt met het winnen van de Gordon Moore Medal terecht in een illuster rijtje wetenschappers"},"content":{"rendered":"\n

Vol trots noemt Fred Roozeboom<\/a> de eerdere winnaars van de Gordon Moore Medal<\/em><\/a> for Outstanding Achievement in Solid State Science and Technology<\/em>. Nobelprijswinnaar Isamu Akasaki bijvoorbeeld. En Morton Panish, de uitvinder van de vaste-stoflaser die in onze cd-spelers ging. En nu mag de 70-jarige Waalrenaar prof. dr. Roozeboom zelf naar Amerika om de prijs in ontvangst te nemen. De Medal is een beloning voor personen die zich onderscheiden \u201cdoor hun opmerkelijke bijdragen aan de wetenschap en technologie van vaste stoffen\u201d. Het gaat om een oeuvreprijs en de Electrochemical Society<\/a>, die de prijs uitreikt, kijkt niet alleen naar de hoogstandjes in technologie maar ook naar de maatschappelijke impact van het werk van de winnaars. <\/p>\n\n\n\n

De Wet van Moore<\/summary>

De eerder dit jaar overleden Gordon Moore<\/a>, mede-oprichter van Intel, heeft zijn leven gewijd aan de perfectionering van de microchip. En dat betekende vooral: klein – kleiner – kleinst. Van 10 micrometer in 1971 ging het naar 3 nanometer in 2022. Met wat later \u201cde wet van Moore<\/a>\u201d is gaan heten, voorspelde hij in 1965 dat het aantal transistors in een chip ongeveer elke twee jaar verdubbelt. En hoe belangrijk ook, het woord \u2018wet\u2019 is daarbij enigszins misleidend. Het gaat om een observatie en projectie van een historische trend en daarmee niet echt een natuurkundige wet, maar meer toekomstverwachting op basis van de ervaring die is opgedaan bij de productie van chips.

De voorspelling van Moore is in de halfgeleiderindustrie gebruikt als leidraad voor langetermijnplanning en om doelstellingen voor onderzoek en ontwikkeling vast te stellen, en functioneert dus tot op zekere hoogte als een self-fullfilling prophecy. De vooruitgang in de digitale elektronica, zoals de verlaging van de prijzen van microprocessoren, de toename van de geheugencapaciteit (RAM en flash), de verbetering van sensoren, en zelfs het aantal en de grootte van de pixels in digitale camera’s, houden sterk verband met de wet van Moore. Deze voortdurende veranderingen in de digitale elektronica zijn een drijvende kracht geweest achter technologische en sociale veranderingen, productiviteit en economische groei.<\/p><\/div><\/details>\n\n\n

<\/a>
<\/div><\/div>
Gordon Moore (94), de bedenker van de wet waarop ASML floreerde, overlijdt in Hawaii<\/div>
Intel-oprichter Gordon Moore is op 94-jarige leeftijd overleden. De Amerikaan pionierde met de computerchip en de microprocessor en was daarmee een van de drijvende krachten … Continued<\/a><\/div><\/div><\/div>\n\n\n
\"Fred
Fred Roozeboom<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

\u201cDat ik nu in dat rijtje mensen mag staan, dat maakt mij ongelofelijk trots natuurlijk.\u201d Eind deze maand mag Roozeboom de prijs gaan ophalen, tijdens de jaarvergadering van de society. Waar hij de grote eer aan te danken heeft? De laureaat, die ondanks zijn pensioengerechtigde leeftijd nog volop actief is als hoogleraar, adviseur en onderzoeker, zoekt naar woorden. \u201cTja, het is een combinatie van dingen natuurlijk. Deels technisch en deels maatschappelijk. In technische zin gaat het om het steeds maar verkleinen en integreren van chips, met name in de draadloze communicatie. Denk daarbij aan pakketjes van chips, waarbij we er met superkleine hoge-dichtheid condensatoren voor hebben weten te zorgen dat die onderdelen stabiel bleven, ook als ze vlak naast en boven elkaar in die package zitten. Want dat was ook een gevolg van die verkleining: het opbouwen ervan ging naar de derde dimensie, met horizontale en verticale schakelingen van condensatoren en verticale doorverbindingen naar de transistorchips.\u201d<\/p>\n\n\n\n

Maar hoewel het natuurlijk allemaal draait om de juiste techniek, zegt dat nog niks over de mogelijke maatschappelijke impact ervan. En dat is het andere deel van Roozebooms prestaties. Lang verhaal kort: dankzij zijn inbreng en die van zijn R&D teams was Medtronic<\/a> uiteindelijk in staat om pacemakers zodanig te verkleinen dat deze via de lies, als een stent, bij pati\u00ebnten konden worden ingebracht. Bij het hart kunnen ze zich dan op de juiste plek vastzetten. \u201cDat is een enorme verbetering ten opzichte van de oude situatie, toen we nog pacemakers hadden ter grootte van een dubbeldikke rijksdaalder, die met een zware hartoperatie werden ingebracht. Een behandeling die iedere pakweg zeven jaar herhaald moest worden. Als je weet dat er wereldwijd miljoenen mensen zijn met een pacemaker snap je wat het effect van zo\u2019n ontwikkeling is: in kosten, in efficiency voor de zorg en vooral voor de pati\u00ebnt zelf natuurlijk.\u201d<\/p>\n\n\n\n

Philips NatLab<\/strong><\/h2>\n\n\n
<\/a>
\"\"<\/div><\/div>
Open Innovatie bij Philips: \u201cWe moesten leren buiten spelen\u201d<\/div>
De reputatie van de High tech Campus Eindhoven is wereldwijd onomstreden: een van de zeldzame plekken waar open innovatie heeft geleid tot een effectief ecosysteem … Continued<\/a><\/div><\/div><\/div>\n\n\n

Maar eerlijk is eerlijk: dat grote doel kwam pas gaandeweg in beeld. Toen Roozeboom zijn werk met de verkleining van condensatoren begon, leek het goed om ze voor de ontstekers van TL-buizen in te gaan zetten. \u201cOp zich was dat logisch. We hadden de transformator al plat gekregen, we konden alles heel klein krijgen, maar tegen welke prijs? Onze compacte condensatoren, dat gaf zoveel gedoe dat we wel inzagen dat we de gewenste kostprijs nooit zouden halen. Dat was eerst een teleurstelling natuurlijk, maar toen merkten we ook het grote voordeel van werken bij Philips. In en rond het NatLab was altijd sprake van verschillende expertises, diverse afdelingen en allerlei markten die bij elkaar kwamen. En zo kon het gebeuren dat we weliswaar moesten stoppen met ons werk voor de TL-buizen, maar door konden gaan voor de halfgeleiders. Dat maakte het nog veel interessanter allemaal.\u201d<\/p>\n\n\n\n

Ook toen lagen de pacemakers trouwens nog ver achter de horizon. \u201cOnze eerste klanten waren Samsung en Nokia, dat was een lucratieve business. In hun mobieltjes zaten de hoogfrequente (RF) en laagfrequente deeltjes zo dicht bij elkaar dat ze elkaar zouden kunnen be\u00efnvloeden. Dankzij onze ontkoppelcondensatoren kon dat voorkomen worden. Maar mobieltjes waren bij lange na niet de enige toepassing natuurlijk. Je kunt met die technologie heel veel verschillende dingen doen – de verkleining van de chip heeft een breed scala aan markten vooruit geholpen.\u201d <\/p>\n\n\n\n

\"Fred
Fred Roozeboom, jaren ’90<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

Daarmee komen we op een ander voordeel van het NatLab en alle expertises die daar samenkwamen: \u201cHet koffieapparaat was onze belangrijkste bron van kennis en inspiratie. Dat is jarenlang de manier geweest om dwarsverbanden te leggen tussen alle markten en technologie\u00ebn. Het was de plek voor spontaniteit, enthousiasme, nieuwe dingen. Met een concurrent kan het niet heel snel natuurlijk. Maar met je eigen collega’s doe je het gewoon. Want altijd geldt dat twee of drie mensen zoveel meer weten dan jij alleen. Ik weet nog goed dat er ook altijd zo\u2019n flap-over naast de koffiemachine stond. Daar krabbelde je je idee\u00ebn op. Iemand anders vulde het aan of nam het mee. Zodat die idee\u00ebn een eigen leven konden gaan leiden. Met onderliggend ook het besef dat je elkaar wat kunt gunnen. Alles bij elkaar precies passend binnen de tien regels van Holst<\/a> waar het bij NatLab allemaal mee begon.\u201d<\/p>\n\n\n\n

Het brengt Roozeboom tot een logische verzuchting: \u201cWas er nu nog steeds maar zo iets als het NatLab. Natuurlijk, ik snap dat iemand daar heel veel geld in moet steken, vanuit het besef dat zoiets zich alleen maar op de hele lange termijn laat uitbetalen, maar zouden we met hulp van wat venture capital of overheidssubsidies niet \u00e9\u00e9n gebouw op de High Tech Campus daarvoor kunnen reserveren? En dan kan de Eindhoven Engine<\/a> er meteen ook een mooie plek krijgen, want dat lijkt in heel veel opzichten wel op een ideale voortzetting van de pluriforme sfeer van toen.\u201d<\/p>\n\n\n

<\/a>
<\/div><\/div>
Eindhoven Engine als het voorbeeld voor innovatie van de innovatie zelf<\/div>
De Brainportregio is een belangrijke groeimotor van de Nederlandse economie. Het is dan ook, zowel voor de regio zelf als voor het land, van groot … Continued<\/a><\/div><\/div><\/div>\n\n\n

Wat zo\u2019n NatLab 2.0 zou kunnen brengen, weet Roozeboom wel. \u201cDe onverwachte dingen, wat ze ook vaak serendipiteit noemen. Kijk, wij hadden zonder NatLab nooit de stap van TL-buizen naar halfgeleiders kunnen zetten. Het lijkt misschien toeval, maar het is bewust gecre\u00eberd. De directie was er destijds altijd op uit om die toevallige ontmoetingen zo makkelijk mogelijk te maken, ook met een slim doorstroombeleid of bijeenkomsten tussen afdelingen bijvoorbeeld. Natuurlijk kun je toeval en serendipiteit nooit helemaal sturen, maar je kunt wel de omstandigheden cre\u00ebren waarbinnen zulke factoren belangrijker worden.\u201d <\/p>\n\n\n\n

Een aspect dat daarbij wel eens onderschat wordt, zegt Roozeboom, is het bij elkaar zetten van denkers en doeners. \u201cDat is ook de reden waarom een productiefaciliteit in een ver lage-lonenland misschien wel interessant klinkt, maar voor de kwaliteit van je bestaande \u00e8n nieuwe producten nooit ideaal kan zijn bij t\u00e9 grote afstand.\u201d<\/p>\n\n\n\n

\n