{"id":355042,"date":"2022-02-17T06:30:00","date_gmt":"2022-02-17T05:30:00","guid":{"rendered":"https:\/\/innovationorigins.com\/?p=355042"},"modified":"2022-02-17T06:30:00","modified_gmt":"2022-02-17T05:30:00","slug":"het-nieuwe-wonder-van-de-deense-noordzee-miljoenen-tonnen-co2-onder-zeebodem","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/ioplus.nl\/archive\/nl\/het-nieuwe-wonder-van-de-deense-noordzee-miljoenen-tonnen-co2-onder-zeebodem\/","title":{"rendered":"Het nieuwe wonder van de Deense Noordzee: miljoenen tonnen CO\u2082 onder zeebodem"},"content":{"rendered":"\n
Lees meer over alle landen in dit project<\/span><\/a><\/div>
Lees meer over Denemarken<\/span><\/a><\/div><\/div><\/div><\/div>\n\n\n\n\n\n

Tot 2009 is Denemarken wereldwijd koploper op het gebied van CO\u2082-opslag (CCS). Daar komt een abrupt einde aan, als een boer op het eiland Jutland zich verzet tegen een CO\u2082-pijpleiding die op zijn grond aangelegd moet worden; hij mobiliseert tienduizenden Denen. De boer haalt zijn gelijk en tussen 2009 en 2018 liggen nagenoeg alle activiteiten rondom CCS stil. Tot de VN in oktober 2018 het beruchte klimaatrapport over de opwarming van de aarde met 1,5\u00b0C naar buiten brengt. In het rapport staat dat het afvangen en opslaan van CO\u2082 onvermijdelijk is om opwarming van de aarde te voorkomen. \u201cSinds dat moment is CCS hier compleet los gegaan\u201d, vertelt Philip Fosb\u00f8l, Associate Professor Chemische Technologie aan de Technische Universiteit van Denemarken (DTU).<\/p>\n\n\n\n

Daarmee lijkt geen woord te veel gezegd: Denemarken verwacht in 2030 vier tot negen megaton<\/a> CO\u2082-uitstoot te reduceren door het twee kilometer onder de zeebodem op te slaan. Om die getallen in context te plaatsen: een reductie van 7 megaton is driekwart van de totale 9,1 megaton reductie die Denemarken in 2030 wil bereiken. Deense klimaatdoelen lijken onbereikbaar zonder CO\u2082 opslag.<\/p>\n\n\n\n

CCS: voor en tegens<\/strong><\/h3>\n\n\n\n

Carbon capture and storage<\/em> is het afvangen van CO\u2082 om het vervolgens op te slaan. In Denemarken gebeurt dat in opslagruimtes onder de zeebodem die ooit gebruikt werden voor olie- en gaswinning. Tegenstanders, zoals Dan Belusa zegt in dit artikel<\/a>, vinden CCS geen duurzame technologie. Het afvangen, transporteren en opslaan van CO\u2082 kost veel energie, geeft vervuilers de kans door te gaan met oude, vervuilende technieken en staat duurzame initiatieven in de weg.<\/p>\n\n\n\n

Daar staat tegenover dat CCS per ton kooldioxide de goedkoopste manier<\/a> is om grootschalige emissies te reduceren. Er kan op korte termijn een enorme hoeveelheid CO\u2082 opgeslagen worden. De Denen verwachten dat hun CCS-projecten gebruiksklaar zijn in 2024\/25. Berekeningen van de Geological Survey of Denmark and Greenland<\/em> (GEUS) wijzen uit dat er in de Deense Noordzee plek is voor 22 miljard ton CO\u2082. In andere woorden: onder de zeebodem is ruimte voor zo\u2019n 750 jaar<\/a> aan Deense CO\u2082-uitstoot.<\/p>\n\n\n\n

CCS-project Greensand<\/strong><\/h3>\n\n\n\n

Afgelopen december presenteerde de Deense regering een nationale CCS-strategie<\/a> en kondigde aan \u20ac36.5 miljoen te investeren in twee lopende, offshore CCS-projecten: Greensand<\/a> (onder leiding van INEOS Energy en Wintershall IDEA) en Bifrost<\/a> (onder leiding van Total CO\u2082 en DUC partners).<\/p>\n\n\n\n

Greensand verwacht in 2030 per jaar vier tot acht miljoen ton CO\u2082 op te slaan in het Siri-vaargeulcluster van oude olie- en gasvelden op 220 kilometer van de Deense kust. Het plan is om liquide CO\u2082 te injecteren in de reservoirs. Hiervoor worden nieuwe vrachtschepen gebouwd die de afgevangen CO\u2082 ophalen bij tijdelijke, onshore opslaglocaties in de buurt van grote uitstoters of geclusterde afhaalpunten.<\/p>\n\n\n\n

\"Concept
Concept van project Greensand: tankers halen CO\u2082 op en vervoeren het naar reservoirs onder de zeebodem.<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n
\"Liya
Liya Khasanova, Senior Innovation Lead bij Maersk Drilling<\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\n\n

Waar Greensand van plan is de CO\u2082 per schip naar de reservoirs te vervoeren, richten andere CCS-projecten in Europa zich op de injectie van CO\u2082 via pijpleidingen onder het zeeniveau. \u201cBeide opties kennen voors en tegens, maar samen bieden ze flexibiliteit voor de toekomstige, commerci\u00eble CO\u2082-markt\u201d, zegt Liya Khasanova, Senior Innovation Lead bij Maersk Drilling.<\/p>\n\n\n\n

De offshore boorinstallaties en expertise van Maersk Drilling worden gebruikt om bestaande olie- en gasbronnen te hergebruiken voor CO\u2082-injectie. Samen met INEOS Energy, Wintershall Dea en GEUS vormde de boorplatformoperator het Greensand consortium in fase \u00e9\u00e9n.<\/p>\n\n\n\n

Eind vorig jaar overwon het project zijn eerste grote hindernis: het Nini West-reservoir kreeg een haalbaarheidscertificaat voor CO\u2082-opslag toegewezen door DNV<\/a> – een internationaal classificatiebureau voor de maritieme industrie. Met dit certificaat op zak is het project begonnen aan de pilotfase, waarvoor het consortium is uitgebreid van 4 naar 23 partijen. Het project verwacht eind 2025 de eerste 0.5 \u2013 1.5 miljoen ton CO\u2082 te kunnen opslaan. Ook transport, het afvangen en vloeibaar maken van <\/a>CO\u2082 en tijdelijke onshore opslagfaciliteiten moeten tegen die tijd klaar zijn. <\/p>\n\n\n\n

Pionieren<\/strong><\/h3>\n\n\n\n

Het verschil tussen een opslagcapaciteit van 0,5 en 8 miljoen ton is groot en zegt iets over de pionierende rol van het project. Er zijn nog steeds onzekerheden, zoals de CO\u2082-capaciteit van het reservoir in termen van volume en tarieven, en de kosten van de kapitaalinvestering. Pionieren brengt risico met zich mee, weet Khasanova. \u201cTechnische risico\u2019s in verband met het reservoir bijvoorbeeld, of het ontbreken van een legaal framewerk. En natuurlijk de commerci\u00eble risico\u2019s rondom het verdienmodel van CCS.\u201d<\/p>\n\n\n\n

Legaal framework<\/strong><\/h3>\n\n\n\n

Allemaal vragen die terug te leiden zijn naar overheidsbeleid. \u201cDe regering laat volledige toewijding zien aan CCS, voorziet in subsidies en communiceert duidelijke intenties. Maar, als ze hun klimaatdoelen van 2030 willen halen door CO\u2082 op te slaan, moet er in 2024 een wet- en regelgevingskader opgetuigd zijn. Er moet op dat gebied nog veel gebeuren\u201d, aldus Khasanova.<\/p>\n\n\n\n

Ook Fosb\u00f8l is huiverig. \u201cDe regering heeft torenhoge verwachtingen van CCS, maar stopt er onvoldoende tijd en geld in om die verwachtingen waar te kunnen maken. Als ruim 75 procent van de CO\u2082-reductie hier vandaan moet komen, moet er in verhouding ge\u00efnvesteerd worden en mist er inderdaad een stevig, landelijk framewerk.\u201d<\/p>\n\n\n\n

\"Philip
Philip Fosb\u00f8l, Assistent Professor Chemische Technologie aan de DTU<\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\n\n

Als voorbeeld noemt de wetenschapper dat de regering de eerste fase van Greensand subsidieerde, terwijl het wettelijk gezien nog illegaal was om CO\u2082 op te slaan. \u201cDat waren ze gewoon vergeten, kun je het je voorstellen? Toen moest er in alle haast een wet doorheen gedrukt worden die de opslag legaliseerde. Ik denk dan: kom op jongens, neem het serieus.\u201d<\/p>\n\n\n\n

Financi\u00eble steun<\/strong><\/h3>\n\n\n\n

CCS is een \u201ckey-tool\u201d voor de Deense klimaatstrategie. Ondanks dat de regering in het herstelplan \u20ac 26,8 miljoen reserveert voor verder onderzoek naar de technologie en aankondigde \u20ac 36,5 miljoen in Greensand en Bifrost te investeren, gaat er volgens Fosb\u00f8l in verhouding te liquide middelen naar onderzoek en projecten rondom de techniek.<\/p>\n\n\n\n

\u201cKijk naar de ontwikkeling van windmolenparken. Daar gaat jaarlijks vier tot vijfhonderd miljoen euro heen. Voor CCS is er tot 2040 twee miljard euro gereserveerd. Dat lijkt veel, maar is in verhouding tot andere industrie\u00ebn echt weinig. Met deze bedragen kan onze industrie niet de impact maken die er in alle Deense klimaatplannen staat vermeld.\u201d<\/p>\n\n\n\n

Publieke opinie<\/strong><\/h3>\n\n\n\n

De houding van het publiek tegenover CCS is nog twijfelachtig. Gek is dat niet, de techniek werd tot 2018 vrijwel volledig buitenspel gezet door de regering.<\/p>\n\n\n\n

Khasanova vindt dat het publiek voorgelicht moet worden over de techniek. \u201cProjecten en bedrijven gaan op een duurzame manier te werk en willen groene innovatie niet in de weg staan. Het helpt dat de focus ligt bij opslag onder de zeebodem, in plaats van het land, weg van de \u2018backyard\u2019<\/em>.\u201d<\/p>\n\n\n\n

Een vaak gehoord argument: als er zoveel ge\u00efnvesteerd wordt in het opvangen en opslaan van CO\u2082, waarom niet hergebruiken? Iets waar Fosb\u00f8l het mee eens is, de wetenschapper heeft het tijdens het interview dan ook steevast over CCUS (carbon capture, utilization, and storage<\/em>).<\/p>\n\n\n\n

Voor CCS is er tot 2040 twee miljard euro gereserveerd. Dat lijkt veel, maar is in verhouding tot andere industrie\u00ebn echt weinig. Met deze bedragen kan onze industrie niet de impact maken die er in alle Deense klimaatplannen staat vermeld.<\/p>Philip Fosb\u00f8l<\/cite><\/blockquote>\n\n\n\n

Hergebruik van CO\u2082<\/strong><\/h3>\n\n\n\n

De DTU kijkt naar verschillende opties voor het hergebruik van CO\u2082. Daarbij zijn enzymen \u2013 katalysatoren die een specifieke chemische reactie kan laten plaatsvinden \u2013 heel belangrijk. Wanneer enzymen van stroom worden voorzien, komt er een proces op gang waarmee chemicali\u00ebn en brandstof zoals methanol kunnen worden geproduceerd.<\/p>\n\n\n\n

\u201cCO\u2082 wordt dan dus gekatalyseerd tot methanol of methaanzuur. Zo zetten we CO\u2082 in voor de productie van chemicali\u00ebn die op dit moment nog uit fossiele bronnen komen\u201d, legt Fosb\u00f8l uit. Het vermogen van enzymen om de snelheid van chemische reacties te verhogen \u2013 en daarbij CO\u2082 uit de lucht te halen – zou zomaar een belangrijk wapen in de strijd tegen broeikasgasuitstoot kunnen worden. Fosb\u00f8l ziet in ieder geval talloze mogelijkheden. \u201cIn de toekomst kunnen we CO\u2082 afvangen, deels opslaan en deels hergebruiken. Dan vliegen vliegtuigen op recyclede CO\u2082.\u201d<\/p>\n\n\n\n

Alle ogen in Denemarken zijn gericht op zijn onderzoeksveld en Fosb\u00f8l verwacht dat dat de komende vijf jaar alleen maar zal toenemen. Van die druk ligt hij niet wakker. Wel vraagt hij zich af of de Deense regering \u00e9cht durft te investeren, zodat het land opnieuw koploper kan worden. \u201cWe dragen als rijk, progressief land een bepaalde verantwoordelijkheid. Denemarken kan laten zien dat CCUS onmisbaar is in de strijd tegen klimaatverandering.\u201d<\/p>\n