{"id":202681,"date":"2020-01-04T13:28:52","date_gmt":"2020-01-04T12:28:52","guid":{"rendered":"https:\/\/innovationorigins.com\/?p=202681"},"modified":"2020-01-04T13:28:52","modified_gmt":"2020-01-04T12:28:52","slug":"filosofe-janina-loh-wie-is-verantwoordelijk-voor-het-handelen-van-robots","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/ioplus.nl\/archive\/nl\/filosofe-janina-loh-wie-is-verantwoordelijk-voor-het-handelen-van-robots\/","title":{"rendered":"Filosofe Janina Loh: wie is verantwoordelijk voor het handelen van robots?"},"content":{"rendered":"

Bij het streven naar de ontwikkeling van een kunstmatige superintelligentie lijkt het vooral om techniek te draaien. De Oostenrijkse filosofe Janina Loh stelt daarbij vraagtekens. In haar wetenschappelijke inleiding tot de robot-ethiek stimuleert ze een kritische discussie over dat punt. Het moet niet alleen gaan om het technisch haalbare, maar ook om wat moreel wenselijk is, zo stelt zij.<\/p>\n

De filosofische discipline van de robotethiek houdt zich bezig met morele vragen die worden opgeworpen door de bouw van robots en de omgang met robots. In Engelstalige landen is dit al in de academische filosofie verankerd. In Duitstalige landen is robotethiek nog geen algemeen erkende discipline. Ethiek gaat alleen over het menselijk handelen, is een gemeenschappelijk tegenargument dat de technologie als een neutraal wezen presenteert.<\/p>\n

Ge\u00efnteresseerd in dit onderwerp? Innovation Origins publiceerde veel meer over robots & ethiek<\/a>.<\/strong><\/em><\/p>\n

Neutraliteits-thesis<\/h3>\n

Voor robot-ethici telt de neutraliteits-thesis – een term uit de rechtsfilosofie – niet. Zij zeggen dat technologie door mensen wordt gecre\u00eberd en als zodanig de uitdrukking wordt van menselijke bedoelingen, normen en redenen. Bovendien worden allerlei soorten wezens en dingen be\u00efnvloed door de morele implicaties van de technologie: dieren, planten, huizen, auto’s, smartphones, landschappen, hele ecosystemen. Ook v\u00f3\u00f3r de robots bestonden er al levenloze dingen die een waarde en soms zelfs rechten kregen.<\/p>\n

Object van moreel handelen<\/h3>\n

De Weense filosofe Janina Loh<\/a> geeft in haar boek een overzicht van de stand van zaken van het onderzoek in de robotica. Zij introduceert de centrale vraag of robots morele onderwerpen zijn, of slechts objecten van morele actie. Naast dit klassieke onderscheid, gaat ze ook in op de meest recente gedachtegang in de robotica-ethiek: met inbegrip van de benaderingen. In de discussie over de robot als object van morele actie wordt de robot gezien als een menselijk hulpmiddel. De morele bevoegdheid blijft bij de persoon die ze gebruikt en bij de fabrikant, of bij de wet. De fabrikant beslist over eventuele kaderwaarden en principes die in de programmering worden gegeven en die niet door de gebruikers kunnen worden gewijzigd. De discussie over robots als onderwerp van moreel handelen wordt amper gevoerd, omdat we alleen mensen de mogelijkheid toedichten om moreel te handelen.<\/p>\n

Oproep tot inclusie<\/h3>\n

De derde en meest recente benadering komt voort uit de vraag naar inclusie – in de zin van postfeministische, poststructuralistische, postkoloniale en kritisch-posthumanistische standpunten. Het gaat hier om technologie\u00ebn die een beeld van de mensheid bevestigen waarin minderheden al eeuwenlang verstoken zijn van een politieke, sociale, morele en juridische status.<\/p>\n

Feministische robot-ethische benaderingen<\/h3>\n

Een voorbeeld hiervan is de feministische robotische ethische benadering, waarbij wordt aangenomen dat de maker van de robot voornamelijk westers, blank, heteroseksueel, Aristotelisch en mannelijk is. Dit resulteert in een traditioneel beeld van de man, waarbij vrouwen worden uitgesloten of benadeeld. Kenmerkend voor feministische robot-ethische posities is de afwijzing van de robot als moreel onderwerp en de wil om sommige typen robots volledig te verbieden.<\/p>\n

Kathleen Richardson<\/a>, hoogleraar ethiek en cultuur van robots en kunstmatige intelligentie<\/em> aan de De Montfort University<\/em><\/a>, Leicester, UK, is over het algemeen tegen seksrobots, omdat ze hetero-normatieve, patriarchale en discriminerende structuren bevestigen.<\/p>\n

Het trolley-probleem<\/h3>\n

Janina Loh noemt het werk Moral Machines<\/em><\/a> (2009) van Wendell Wallach<\/a> en Colin Allen<\/a> als basis voor de robotethiek. Daarin stellen ze voor om eenvoudigweg het morele vermogen toe te schrijven aan alle wezens die morele beslissingen nemen. Als voorbeeld van een morele beslissing noemen ze de rails waarop mensen staan. Een tram dreigt over hen heen te rijden.\u00a0 De trein is zo geprogrammeerd, dat hij onmiddellijk moet stoppen als er mensen op het spoor zijn. Het is echter complexer als de trein alleen maar kan uitwijken en moet beslissen of hij over een kleinere of grotere groep mensen op een van de twee sporen zal rijden… Dit voorbeeld staat bekend als het Tram-Probleem<\/a><\/em> of het wisseldilemma.<\/p>\n

\"Roboterethik,
Het wisseldilemma van Zapyon CC BY-SA 4.0, (c) https:\/\/commons.wikimedia.org\/w\/index.php?curid=67107784<\/figcaption><\/figure>\n

Morele machine<\/h3>\n

Hoe komt de moraal zelfs in de machine? Het is een andere vraag die wordt besproken in de robot-ethiek. Loh werkt weer aan deze vraag na Gelding en Allen. Ze onderscheiden drie principes als het gaat om het uitrusten van kunstmatige systemen met moraliteit: top-down benaderingen, bottom-up benaderingen en hybride benaderingen.<\/p>\n

Gezond verstand<\/h3>\n

Bij de top-down benadering wordt een robot geprogrammeerd met een reeks principes of regels, zoals Immanuel Kants Kategorischer Imperativ<\/em><\/a> of de robotwetten van <\/span>Isaac Asimov<\/em><\/a>.<\/span><\/p>\n

Er zijn ten minste twee problemen te verwachten:<\/p>\n