De professor en de politicus zaten samen aan het tafeltje van een lunchroom in Den Haag. Ze dronken kopjes verse muntthee. De politicus had de professor uitgenodigd om te praten over transparantie van algoritmes. Hij wilde strenge regels instellen voor het gebruik van algoritmes door de overheid. \u2018Met een streepje onder \u201cstrenge\u201d!\u2019 had hij toegevoegd.<\/p>\n
\u2018Ik wil een waakhond die \u00e0lle algoritmes van de overheid gaat controleren.\u2019 zei de politicus, en hij keek er onverkwikkelijk bij. Het viel de professor op dat hij een voorkeur had voor de woorden \u201cregels\u201d en \u201cwaakhond\u201d, en voor de uitdrukking \u201cmet een streepje eronder\u201d.<\/p>\n
Na het eerste kopje thee stelden ze vast dat er grofweg twee soorten algoritmes zijn: eenvoudige en complexe algoritmes. Eenvoudige algoritmes, zo bedachten ze, vertalen regels naar een soort beslisboom. Op een servetje tekende ze blokjes en lijntjes, en als voorbeeld haalde de politicus de aanvraag van huurtoeslag aan. Hij wist te vertellen dat er wel duizenden eenvoudige algoritmes in gebruik zijn bij de overheid.
\nDe professor opperde dat dit soort algoritmes relatief gemakkelijk transparant kan worden gemaakt, maar dat die transparantie je feitelijk gezien terug brengt naar de regelgeving waarop het algoritme gebaseerd is. Na een slokje thee voegde hij daaraan toe \u2018dus je kunt je afvragen wat het nut is van een algoritme-waakhond in dit geval.\u2019<\/p>\n
Het gesprek viel eerst een beetje stil, maar toen besloten ze dat ze het hierover eens waren.<\/p>\n
\u2018Maarrrr,\u2019 zei de politicus met een onheilspellend rollende r, \u2018dan heb je nog de complexe algoritmes. Neurale netwerken en zo\u2018.
\nDe professor keek nadenkend uit het raam omdat hij dacht dat dat goed paste bij de situatie, en antwoordde toen dat neurale netwerken even transparant zijn als het menselijk brein. \u2018\u00c1ls je neurale netwerken al transparant zou kunnen maken, zou je er niets uit kunnen afleiden.\u2019
\nDe politicus knikte voorzichtig. Dat wist hij ook wel.<\/p>\n
\u2018Je kunt zo\u2019n netwerk trainen, je kunt de uitkomst testen, en je kunt het ook beter laten functioneren, maar transparantie, of de inzet van een algoritme waakhond, zal ook hier weinig toevoegen.\u2019 concludeerde de professor.
\nEn weer viel het gesprek even stil.<\/p>\n
\u2018Maar we willen hier toch geen Chinese toestanden?!\u2018 merkte de politicus op, en daar kon de professor het niet mee oneens zijn. \u2018Juist daarom wil ik een verbod op het gebruik van verregaande algoritmes door de overheid,\u2019 voegde de politicus eraan toe, \u2018met een streepje onder verbod.\u2019
\n\u2018Het effect zal averechts zijn\u2019 zei de professor, \u2018met een verbod op het gebruik van algoritmes door de overheid cre\u00eber je ongewenste Amerikaanse toestanden waarin commerci\u00eble partijen steeds slimmere algoritmes ontwikkelen, daardoor machtiger worden, en waarin de democratisch gekozen overheid wordt gemarginaliseerd.\u2019 Het laatste stukje van de zin kwam er zachter uit dan hij graag had gewild. Hij overwoog de zin nog een keer te herhalen maar in plaats daarvan vroeg hij \u2018Waarom gebruik je steeds het woord waakhond?\u2019.
\n\u2018Omdat een waakhond daadkracht uitstraalt\u2019 antwoordde de politicus, \u2018we willen het publiek het gevoel geven veilig te zijn bij de overheid, en een waakhond past daar goed bij.\u2019<\/p>\n
De professor werd een beetje mismoedig. De overheid als strenge waakhond. Het beeld deed hem denken aan landen als China. Of aan Amerika. \u2018Het is een metafoor die me tegenstaat\u2018 zei hij, \u2018er gaat een ongenuanceerd karakter van uit. Krachtig dat wel, maar ook een beetje dom en ongenuanceerd.\u2019 <\/p>\n Lees ook: Kees Verhoeven (D66) wil burger beschermen tegen oprukkende algoritmen<\/a><\/strong><\/p>\n Over deze column:<\/strong><\/p>\n In een wekelijkse column, afwisselend geschreven door Floris Beemster, Mary Fiers, Peter de Kock<\/strong>, Eveline van Zeeland, Lucien Engelen, Tessie Hartjes, Jan Wouters, Katleen Gabriels, Bert Overlack en Auke Hoekstra, probeert Innovation Origins uit te vinden hoe de toekomst eruit zal zien. Deze columnisten, af en toe aangevuld met gastbloggers, zijn allemaal op hun eigen manier bezig met oplossingen voor de problemen van onze tijd. Zodat Morgen Beter wordt. Hier<\/a>\u00a0alle eerdere afleveringen.<\/em><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" De professor en de politicus zaten samen aan het tafeltje van een lunchroom in Den Haag. Ze dronken kopjes verse muntthee. De politicus had de professor uitgenodigd om te praten over transparantie van algoritmes. Hij wilde strenge regels instellen voor het gebruik van algoritmes door de overheid. \u2018Met een streepje onder \u201cstrenge\u201d!\u2019 had hij toegevoegd. […]<\/p>\n","protected":false},"author":1735,"featured_media":507927,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"advgb_blocks_editor_width":"","advgb_blocks_columns_visual_guide":"","footnotes":""},"categories":[90877,10351],"tags":[101320,15534,15102,1192,16974],"location":[],"article_type":[],"serie":[],"archives":[],"internal_archives":[],"reboot-archive":[],"class_list":["post-197740","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-digital-nl-nl","category-opinie-nl","tag-algoritmes-nl","tag-jads-nl","tag-morgen-beter-nl","tag-politiek-nl","tag-wetenschap-nl"],"blocksy_meta":[],"acf":{"subtitle":"","text_display_homepage":false},"author_meta":{"display_name":"Peter de Kock","author_link":"https:\/\/ioplus.nl\/archive\/author\/peter-de-kock\/"},"featured_img":"https:\/\/ioplus.nl\/archive\/wp-content\/uploads\/2019\/11\/head-4519964_1920.jpg","coauthors":[],"tax_additional":{"categories":{"linked":["Digital<\/a>","Opinie<\/a>"],"unlinked":["Digital<\/span>","Opinie<\/span>"]},"tags":{"linked":["algoritmes<\/a>","JADS<\/a>","Morgen Beter<\/a>","politiek<\/a>","wetenschap<\/a>"],"unlinked":["algoritmes<\/span>","JADS<\/span>","Morgen Beter<\/span>","politiek<\/span>","wetenschap<\/span>"]}},"comment_count":"0","relative_dates":{"created":"Posted 6 years ago","modified":"Updated 6 years ago"},"absolute_dates":{"created":"Posted on November 30, 2019","modified":"Updated on November 30, 2019"},"absolute_dates_time":{"created":"Posted on November 30, 2019 6:30 am","modified":"Updated on November 30, 2019 6:30 am"},"featured_img_caption":"","series_order":"","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/ioplus.nl\/archive\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/197740","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/ioplus.nl\/archive\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/ioplus.nl\/archive\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ioplus.nl\/archive\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1735"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ioplus.nl\/archive\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=197740"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/ioplus.nl\/archive\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/197740\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ioplus.nl\/archive\/wp-json\/wp\/v2\/media\/507927"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/ioplus.nl\/archive\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=197740"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/ioplus.nl\/archive\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=197740"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/ioplus.nl\/archive\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=197740"},{"taxonomy":"location","embeddable":true,"href":"https:\/\/ioplus.nl\/archive\/wp-json\/wp\/v2\/location?post=197740"},{"taxonomy":"article_type","embeddable":true,"href":"https:\/\/ioplus.nl\/archive\/wp-json\/wp\/v2\/article_type?post=197740"},{"taxonomy":"serie","embeddable":true,"href":"https:\/\/ioplus.nl\/archive\/wp-json\/wp\/v2\/serie?post=197740"},{"taxonomy":"archives","embeddable":true,"href":"https:\/\/ioplus.nl\/archive\/wp-json\/wp\/v2\/archives?post=197740"},{"taxonomy":"internal_archives","embeddable":true,"href":"https:\/\/ioplus.nl\/archive\/wp-json\/wp\/v2\/internal_archives?post=197740"},{"taxonomy":"reboot-archive","embeddable":true,"href":"https:\/\/ioplus.nl\/archive\/wp-json\/wp\/v2\/reboot-archive?post=197740"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}
\n\u2018Kom maar eens met een betere analogie.\u2019 antwoordde de politicus opgewekt.
\nDe professor moest denken aan een artikel<\/a> dat hij onlangs gelezen had en antwoordde \u2018Het beeld van een bijenvolk zou volgens mij beter passen\u2019. Het was een beetje een stom antwoord, maar in een bijenkolonie worden nieuwsgierige bijen erop uit gestuurd om te zoeken naar mogelijkheden die van waarde zijn voor de hele kolonie.
\nDe politicus lachte schamper. \u201cMooi beeld professor, maar een algoritme-bij werkt niet in de politieke arena!\u201d
\nDe professor vermoedde dat de politicus daar een goed punt had.
\nZe dronken samen nog \u00e9\u00e9n kopje thee, en gingen toen weer ieder hun eigen weg.<\/p>\n