{"id":130152,"date":"2018-02-28T09:35:32","date_gmt":"2018-02-28T08:35:32","guid":{"rendered":"https:\/\/e52.nl\/?p=130152"},"modified":"2018-02-28T09:35:32","modified_gmt":"2018-02-28T08:35:32","slug":"voorpublicatie-toekomstgids-2-samenleving","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/ioplus.nl\/archive\/nl\/voorpublicatie-toekomstgids-2-samenleving\/","title":{"rendered":"Voorpublicatie Toekomstgids Brabantkennis (2): Samenleving"},"content":{"rendered":"

In de \u2018Toekomstgids voor Brabantse gemeenten<\/em><\/a>\u2019\u00a0van BrabantKennis\u00a0kijken deskundigen op diverse deelterreinen vooruit en brengen op die manier de toekomst dichterbij \u2013 in woord, beeld en getal. Toekomstpsycholoog Tom Kniesmeijer (initiator TrendRede) koppelt mondiale uitdagingen aan lokale kansen, en andersom. E52 publiceert vooruitlopend op de publicatie van de Toekomstgids drie interviews met (inter)nationale en lokale pioniers. De Gids zelf biedt daarnaast reistips en \u2018inpaklijsten\u2019 vol Brabantse initiatieven. Zodat iedereen de mogelijkheid krijgt om ook zelf de toekomst vorm te gaan geven. Een handig kompas voor iedereen die lokaal met de toekomst aan de slag gaat.<\/p>\n

De gids is vanaf 1 maart 2018 beschikbaar, maar nu al\u00a0gratis\u00a0te bestellen<\/a>.<\/p>\n

Lees hier de andere 2 delen van de voorpublicatie.<\/strong><\/em><\/a><\/p>\n

Vandaag deel\u00a02 van de voorpublicatie, een interview met Tine de Moor,\u00a0hoogleraar sociale en economische geschiedenis aan de Universiteit Utrecht\u00a0<\/strong><\/em><\/p>\n

Waar is de eensgezindheid gebleven in Brabant? Tegenwoordig is het vooral w\u00edj en z\u00edj. Soort zoekt soort. We leven allemaal op eigen eilandjes, die steeds verder uit elkaar drijven. Hoe erg is dat eigenlijk? Verschil hoort bij de samenleving: zonder wrijving geen glans. Maar het wordt problematisch als het zorgt voor grote (perspectief)ongelijkheid. Hoe komen we weer nader tot elkaar? Hoe leren we opnieuw samenleven met elkaar? Hoe overbruggen en verbinden Brabantse gemeenten in tijden van groeiende verschillen tussen ik en wij, hullie en zullie?<\/p>\n

Stap in de wereld van samenleving… en ontdek dat niet alleen het \u2018ik\u2019 van belang is, maar \u00f3\u00f3k het \u2018wij\u2019. Er is sprake van een betekenissamenleving. Ieder mens is onderdeel van een groter geheel, waaraan het veel te danken heeft. Een bouwsteen alleen heeft immers geen betekenis. We hebben het andere in de anderen nodig om gezamenlijk vooruit te komen.<\/p>\n

Hieronder het interview met Tine De Moor.<\/p>\n

\u201cEr wordt, vooral ook in Brabant, weer op tal van plekken samengewerkt. Maar ben niet na\u00efef. Vaak zie je een duidelijke scheiding tussen mensen die w\u00e9l en niet in zo\u2019n clubje zitten. Voor je het weet wordt de kloof in de samenleving weer groter.\u201dTine de Moor, hoogleraar sociale en economische geschiedenis<\/cite><\/p><\/blockquote>\n

Er loopt een directe lijn van de middeleeuwse gildes, via de vakbonden en boerenleen- banken van eind negentiende eeuw, naar de derde coo\u0308peratiegolf waarin we ons nu bevinden. Tine De Moor, hoogleraar sociale en economische geschiedenis aan de Universiteit Utrecht, doet onderzoek naar zorg- en energiecoo\u0308peraties die momenteel vooral in provinciale randgebieden als paddenstoelen uit de grond schieten. \u201cHet is schokkend om te zien in welk tempo de zorgvuldig opgebouwde verzorgingsstaat momenteel wordt afgebroken.\u201d<\/p>\n

Van hoeveel coo\u0308peraties Tine De Moor ze\u0301lf lid is in haar woonplaats Gent? Ze telt het op haar vingers na. \u201cDe coo\u0308peratieve kaasmakerij, het lokaal ecologisch centrum, een coo\u0308peratie die collectief biologische landbouwgrond aankoopt en weer verhuurt aan boeren… Het zijn er minstens tien, schat ik zo. Het Gentse coo\u0308peratieve leven bloeit!\u201d
\n<\/p>\n

Tine de Moor<\/i><\/center><\/p>\n

Waar komen we vandaan?<\/strong>
\n\u201cDe Europese geschiedenis telt drie periodes waarin burgercollectieven een belangrijke rol speelden: de Vroegmoderne Tijd, de tweede helft van de negentiende eeuw e\u0301n onze huidige tijd. Die periodes zijn niet helemaal vergelijkbaar, maar er zijn belangrijke overeenkomsten en verschillen.\u201d<\/p>\n

Ambacht- en koopmansgilden<\/strong>
\n\u201cIn de late middeleeuwen organiseerden mensen met hetzelfde beroep zich in ambacht- en koopmansgilden. De groepsgrootte en -homogeniteit werden streng bewaakt: zodra een gilde te groot dreigde te worden, splitsten de leden zich op. Zo ontstonden bijvoorbeeld, vanuit e\u0301e\u0301n gilde voor smeden, aparte gildes voor sieradensmeden, zilversmeden en wapensmeden.\u201d<\/p>\n

Vakbonden en boerenleenbanken<\/strong>
\n\u201cTijdens de tweede coo\u0308peratiegolf ontstonden, zo vanaf 1880, onder meer de grote vakbonden en boerenleenbanken. Hier was groepsgrootte geen issue: een coo\u0308peratie als Rabobank groeide gestaag door, met een enorme lobbykracht als gevolg. Die coo\u0308peratieve structuur is overigens tot 2015 streng bewaakt. Pas sinds enkele jaren stuurt het hoofdkantoor van Rabobank de afzonderlijke banken aan, en niet andersom.\u201d<\/p>\n

Waar staan we nu?<\/strong>
\n\u201cInmiddels bevinden we ons aan het begin van de derde coo\u0308peratiegolf. Ook in Noord-Brabant zien we tal van coo\u0308peraties ontstaan, met name op het gebied van energie en zorg (vooral op het platteland). Grofweg zijn er twee redenen waarom mensen zich in een coo\u0308peratie verenigen. Vooral bij de energiecoo\u0308peraties is opportuniteit een belangrijke reden: er zijn simpelweg meer technische mogelijkheden om
\nin je eigen energiebehoefte te voorzien. Door je eigen energie op te wekken, heb je ook meer regie over bijvoorbeeld de duurzaamheid van die energie.\u201d<\/p>\n

\u201cAnders ligt dat bij de ouderenzorg, waar de coo\u0308peraties vooral voortkomen uit frustratie over het huidige overheidsbeleid. Door vergaande bezuinigingen en privatiseringen zijn vooral de minder bevolkte regio\u2019s de dupe. Marktpartijen zetten nu eenmaal niet in elk klein dorp een zorgcentrum neer. De overheid kan wel willen dat de markt alle problemen oplost, maar dat i\u0301s nu eenmaal niet zo.\u201d<\/p>\n

Afbraak verzorgingsstaat<\/strong>
\n\u201cIn die zin zet het nieuwe kabinet opnieuw een stap terug. Goed, energiecoo\u0308peraties krijgen iets meer ruimte, maar het nieuwe regeerakkoord bevat verder geen stimulerende maatregelen om coo\u0308peraties te ondersteunen. Laat staan dat het huidige kabinet maatregelen neemt om de tot in het extreme doorgevoerde privatisering teru\u0301g te draaien. Het is schokkend in welk tempo de zorgvuldig opgebouwde verzorgingsstaat momenteel wordt afgebroken. Nederland is niet zo Europa-minded, maar ondertussen zijn jullie binnen Europa wel het beste jongetje van de privatiseringsklas. En dat werkt uiteindelijk alleen maar averechts.\u201d<\/p>\n

De menselijke maat is zoek<\/strong>
\n\u201cEen voorbeeld? De kinderopvang, een van de fundamentele bouwstenen van de welvaartsstaat, was ooit bedoeld om meer vrouwen deel te laten nemen aan het arbeidsproces. Inmiddels is de gehele sector geprivatiseerd en is diezelfde kinderopvang voor veel mensen te duur, met als gevolg dat Nederland zijn arbeidsmarktpotentieel niet ten volle benut. Voor ouderenzorg geldt hetzelfde. Anno 2017 struikel je over de commercie\u0308le zorginstellingen die veel beloven, maar hun clie\u0308nten niet eens een fatsoenlijke kop koffie serveren. En in de reguliere zorg dwingen verzekeraars je om voor een bepaalde ingreep je heil drie ziekenhuizen verderop te zoeken. De menselijke maat is zoek. Je kunt het al die zorginstellingen en verzekeraars niet eens kwalijk nemen: in het huidige politieke klimaat draait alles nu eenmaal om winst. De huidige zorgcoo\u0308peraties zijn daar simpelweg een reactie op.\u201d<\/p>\n

Waar gaan we naar toe?<\/strong>
\n\u201cWat ik zelf boeiend vind aan de huidige coo\u0308peraties, is hun wil om zaken aan te pakken en samen een bepaald probleem op te lossen. Het is goed dat er, ook in Brabant, weer op tal van plekken wordt samengewerkt. Tegelijkertijd moeten we er niet te\u0301 nai\u0308ef naar kijken. Een deel van de coo\u0308peraties is geboren uit noodzaak. Bovendien kun je je afvragen welk deel van de samenleving aan een coo\u0308peratie deelneemt. Vaak ontstaat er een duidelijke scheiding tussen mensen die we\u0301l en niet in zo\u2019n clubje zitten. Voor je het weet wordt de kloof tussen bepaalde groepen in de samenleving alleen maar weer groter.\u201d<\/p>\n

\u201cBovendien wordt er veel gevraagd van mensen die in zo\u2019n coo\u0308peratie zitten. In de praktijk zie je dat de kar wordt getrokken door oudere generaties, die over tijd en geld beschikken en vaak de nodige managementervaring meebrengen. Dat is wel
\neen aandachtspunt: hoe zorg je ervoor dat ook de jongere generaties aangehaakt blijven?\u201d<\/p>\n

Wederkerigheid<\/strong>
\n\u201cCoo\u0308peraties bestaan bij de gratie van wederkerigheid: als coo\u0308perant draag je zelf bij aan het grotere geheel, maar mag je o\u0301o\u0301k een bijdrage van medecoo\u0308peranten verwachten. Niet voor niets is face-to-face-contact cruciaal om de coo\u0308peratie te laten slagen. Je moet de discussie meemaken, je moet snappen hoe besluiten tot stand komen. Ook hanteren veel coo\u0308peraties en broodfondsen een maximale omvang van vijftig leden. Die groepsgrootte zorgt ervoor dat je overzicht houdt en elkaar leert kennen. Een grote adder onder het gras is we\u0301l dat mensen steeds drukker bezet zijn. Het coo\u0308peratieve leven hier in Gent bloeit, maar helaas ontbreekt het me aan tijd om naar elke vergadering te gaan. Momenteel zijn we aan het kijken of we alle algemene vergaderingen van de Gentse coo\u0308peraties kunnen concentreren op e\u0301e\u0301n of enkele dagen per jaar. Dat zou drempelverlagend werken.\u201d<\/p>\n

Sectoroverschrijdende lobby<\/strong>
\n\u201cNu coo\u0308peraties een steeds prominentere plek innemen binnen onze samenlevingen, is een sectoroverschrijdende lobbyorganisatie een belangrijk doel. Uiteindelijk verschillen zorg- en energiecoo\u0308peraties niet veel van elkaar, dus is het interessant om samen op te trekken. Oo\u0301k in financie\u0308le zin: waar energiecoo\u0308peraties vaak winstgevend zijn, hebben zorgcoo\u0308peraties moeite hun eigen broek op te houden. Verder vergroot je de betrokkenheid van je leden. Als je voor twee essentie\u0308le zaken \u2013 zorg en energie \u2013 afhankelijk bent van e\u0301e\u0301n organisatie, is de neiging groter om mee te denken en jezelf constructief op te stellen. Zo ontstaat er wellicht een nieuw middenveld, als antwoord op een overheid die zich steeds verder terugtrekt.\u201d<\/p>\n

Wat is je advies aan de gemeentelijke overheid?<\/strong>
\n\u201cRealiseer je dat coo\u0308peraties primair voortkomen uit het feit dat de overheid haar verantwoordelijkheid onvoldoende neemt. Het is misschien een open deur, maar durf als overheid burgers hetzelfde vertrouwen te geven als dat je nu aan marktpartijen geeft.\u201d<\/p>\n

Geef dorpsraden een verbindende rol<\/strong>
\n\u201cVerder is het interessant voor gemeenten om te kijken of ze dorpsraden een rol kunnen geven bij het verbinden van zorg- en energiecoo\u0308peraties. Die basisstructuur van dorpsraden is al aanwezig. Vaak voelen dit soort clubs goed aan waaraan precies behoefte is.\u201d<\/p>\n

Provinciaal expertisecentrum<\/strong>
\n\u201cTenslotte is het slim om een provinciaal expertisecentrum voor coo\u0308peraties op te zetten in Brabant, waar mensen advies en ondersteuning krijgen. Nu de derde coo\u0308peratiegolf lijkt door te zetten en coo\u0308peraties een steeds belangrijkere plek innemen in lokale gemeenschappen, is dat geen overbodige luxe.\u201d<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

In de \u2018Toekomstgids voor Brabantse gemeenten\u2019\u00a0van BrabantKennis\u00a0kijken deskundigen op diverse deelterreinen vooruit en brengen op die manier de toekomst dichterbij \u2013 in woord, beeld en getal. Toekomstpsycholoog Tom Kniesmeijer (initiator TrendRede) koppelt mondiale uitdagingen aan lokale kansen, en andersom. E52 publiceert vooruitlopend op de publicatie van de Toekomstgids drie interviews met (inter)nationale en lokale pioniers. […]<\/p>\n","protected":false},"author":1572,"featured_media":504757,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"advgb_blocks_editor_width":"","advgb_blocks_columns_visual_guide":"","footnotes":""},"categories":[1039],"tags":[2305,1342,88993,88975,88996],"location":[],"article_type":[],"serie":[],"archives":[],"internal_archives":[],"reboot-archive":[],"class_list":["post-130152","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-sustainability-nl-nl","tag-brabantkennis-nl","tag-morgen-nl","tag-tine-de-moor-nl","tag-toekomstgids-nl","tag-tom-kniesmeijer-nl"],"blocksy_meta":[],"acf":{"subtitle":"","text_display_homepage":false},"author_meta":{"display_name":"Gastauteur","author_link":"https:\/\/ioplus.nl\/archive\/author\/gastauteur\/"},"featured_img":"https:\/\/ioplus.nl\/archive\/wp-content\/uploads\/2018\/02\/Toekomstgids_samenleving.jpg","coauthors":[],"tax_additional":{"categories":{"linked":["Sustainability<\/a>"],"unlinked":["Sustainability<\/span>"]},"tags":{"linked":["BrabantKennis<\/a>","Morgen<\/a>","Tine de Moor<\/a>","Toekomstgids<\/a>","Tom Kniesmeijer<\/a>"],"unlinked":["BrabantKennis<\/span>","Morgen<\/span>","Tine de Moor<\/span>","Toekomstgids<\/span>","Tom Kniesmeijer<\/span>"]}},"comment_count":"0","relative_dates":{"created":"Posted 8 years ago","modified":"Updated 8 years ago"},"absolute_dates":{"created":"Posted on February 28, 2018","modified":"Updated on February 28, 2018"},"absolute_dates_time":{"created":"Posted on February 28, 2018 9:35 am","modified":"Updated on February 28, 2018 9:35 am"},"featured_img_caption":"","series_order":"","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/ioplus.nl\/archive\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/130152","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/ioplus.nl\/archive\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/ioplus.nl\/archive\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ioplus.nl\/archive\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1572"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ioplus.nl\/archive\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=130152"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/ioplus.nl\/archive\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/130152\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ioplus.nl\/archive\/wp-json\/wp\/v2\/media\/504757"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/ioplus.nl\/archive\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=130152"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/ioplus.nl\/archive\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=130152"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/ioplus.nl\/archive\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=130152"},{"taxonomy":"location","embeddable":true,"href":"https:\/\/ioplus.nl\/archive\/wp-json\/wp\/v2\/location?post=130152"},{"taxonomy":"article_type","embeddable":true,"href":"https:\/\/ioplus.nl\/archive\/wp-json\/wp\/v2\/article_type?post=130152"},{"taxonomy":"serie","embeddable":true,"href":"https:\/\/ioplus.nl\/archive\/wp-json\/wp\/v2\/serie?post=130152"},{"taxonomy":"archives","embeddable":true,"href":"https:\/\/ioplus.nl\/archive\/wp-json\/wp\/v2\/archives?post=130152"},{"taxonomy":"internal_archives","embeddable":true,"href":"https:\/\/ioplus.nl\/archive\/wp-json\/wp\/v2\/internal_archives?post=130152"},{"taxonomy":"reboot-archive","embeddable":true,"href":"https:\/\/ioplus.nl\/archive\/wp-json\/wp\/v2\/reboot-archive?post=130152"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}